Hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10%

Tạo được động lực tăng trưởng mới

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% cho giai đoạn 2026 - 2030, điều kiện tiên quyết là phải tạo được động lực tăng trưởng mới, tháo gỡ các “điểm nghẽn” cốt lõi, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và nguồn lực xã hội. Đây là mục tiêu đầy khát vọng, hoàn toàn khả thi, đòi hỏi chúng ta phải khai thác sâu dư địa tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển và cải cách thể chế một cách thực chất.

Để có thể đạt được tăng trưởng cao hai con số, PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng, chúng ta vẫn còn dư địa tăng trưởng cao, kể cả ở mức trên 10%/năm. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang có nhiều rủi ro và bất định, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao, cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.

 Trước hết, ông Lạng cho rằng, cần tiếp tục phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống. Đầu tư công cần được huy động và phát huy vai trò lan tỏa mạnh mẽ thông qua các đại dự án hạ tầng đa phương thức như đường cao tốc, sân bay, cảng biển, hạ tầng viễn thông, năng lượng và dịch vụ. Song song, duy trì thu hút đầu tư FDI với mức vốn thực hiện bình quân khoảng 30 tỷ USD/năm; thúc đẩy tiêu dùng nội địa thông qua cải cách chính sách tiền lương phù hợp với thị trường lao động; đẩy mạnh xuất nhập khẩu. “Từ năm 2026, Việt Nam cần nâng tỷ lệ tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do từ khoảng 31% lên 40 - 45% vào năm 2030, đồng thời ký kết thêm các hiệp định mới, đa dạng hóa thị trường, hướng tới tăng trưởng thương mại bình quân ít nhất 15%/năm và đưa kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 1.000 tỷ USD”, ông Lạng nói.

Tiếp theo, cần quyết liệt huy động, làm mới và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ tất cả các thành phần kinh tế. Cùng với đó, việc tạo động lực tăng trưởng mới thông qua đầu tư lớn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có ý nghĩa then chốt.

Cuối cùng, phát triển mạnh lực lượng doanh nghiệp là yêu cầu không thể thiếu. "Mục tiêu tăng thêm khoảng 2 triệu doanh nghiệp mới, hình thành 20 tập đoàn kinh tế tư nhân có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và 1 - 3 tập đoàn kinh tế nhà nước lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp (DN) lớn nhất thế giới là nền tảng để tạo ra giá trị gia tăng quy mô lớn cho nền kinh tế", PGS, TS Nguyễn Thường Lạng nói.

Đột phá thể chế gắn với phân cấp, phân quyền và thực thi hiệu quả

Nghị quyết Đại hội XIV xác định đột phá mạnh mẽ về thể chế phát triển, gắn với phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu lực tổ chức thực thi. Thực tế cho thấy, việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy, giảm mạnh đầu mối quản lý, sáp nhập đơn vị hành chính và cho phép áp dụng cơ chế đặc thù tại một số địa phương đã tạo chuyển biến rõ nét.

Theo các chuyên gia, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phân cấp, phân quyền là điều kiện tiên quyết để tăng tính chủ động, giảm cơ chế "xin - cho" và hạn chế chậm trễ trong thực thi. Song song, vai trò của người đứng đầu chính quyền địa phương được phát huy mạnh mẽ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, số hóa quy trình quản lý và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính.

"Cần hoàn thiện nhanh quy hoạch phát triển địa phương và liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển, đẩy mạnh hợp tác công - tư, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Từ đó, tạo nền tảng để các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới”, ông Lạng nhấn mạnh.

Còn theo cộng đồng DN, mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức 10% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030 theo Nghị quyết Đại hội XIV “là một thách thức lớn nhưng hoàn toàn có cơ sở”. Động lực đầu tiên đến từ hệ thống cơ chế, chính sách. Các nghị quyết chuyên đề như: Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân, Nghị quyết 79 về kinh tế Nhà nước, hay Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia... là đòn bẩy quan trọng để chính sách vĩ mô đi sát với thực tiễn.

Đơn cử, việc Chính phủ đưa vào hoạt động Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng không chỉ là mục tiêu, mà đã trở thành công cụ thiết thực hỗ trợ DN. Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch lâm thời Hiệp hội DN TPHCM (HUBA) cho rằng, để đạt mức tăng trưởng như mục tiêu đặt ra, cốt lõi là phải cụ thể hóa các nghị quyết thành chương trình hành động. DN mong muốn Nhà nước khẩn trương đổi mới quản trị, nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp sau khi sáp nhập tỉnh thành vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

“Những việc trước đây DN phải đi xin ở cấp quận, huyện thì bây giờ chỉ phải lên cấp sở, ngành của thành phố, hoặc chỉ dừng lại ở cấp phường, xã nên rất nhanh. Đồng thời, đội ngũ cán bộ tự tin, dám mạnh dạn nhận và thực thi quyền mình được phân, giúp hỗ trợ hiệu quả cho DN. Khi cơ quan chức năng vào cuộc đồng bộ như vậy, mục tiêu tăng trưởng hai con số là có cơ sở và DN có niềm tin về điều này", ông Hòa bày tỏ.

Phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế

Cơ cấu lại nền kinh tế, xác lập mô hình tăng trưởng mới, vì vậy mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 được nhiều ý kiến bày tỏ sự lạc quan và khả thi. Khi mô hình tăng trưởng mới vận hành thông suốt, Việt Nam không chỉ đạt tốc độ tăng trưởng hai con số mà còn tạo nền tảng bền vững cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Chuyên gia nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy cho rằng, sau mỗi kỳ Đại hội, điều quan trọng nhất không phải là nhắc lại tinh thần văn kiện mà là biến Nghị quyết thành nguồn lực hành động cụ thể. Vì vậy, việc cấp bách là rà soát, sửa đổi và ban hành kịp thời các quy định pháp luật, chương trình và kế hoạch hành động để đưa nghị quyết vào đời sống kinh tế. Mỗi chương trình phải xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu đo đếm được, hướng tới “đầu ra” cụ thể như tăng năng suất lao động, mở rộng sản xuất, tăng thu ngân sách và cải thiện thu nhập người dân. Theo ông Thủy, song song với thể chế hóa là việc lựa chọn các chương trình trọng điểm mang tính đột phá. Nguồn lực quốc gia không thể dàn trải cho quá nhiều mục tiêu cùng lúc mà cần tập trung vào những nút thắt lớn của nền kinh tế như hạ tầng logistics, công nghiệp chế biến, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Những kết quả sớm từ các dự án đột phá sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, củng cố niềm tin thị trường và kích thích đầu tư xã hội. “Cần một lộ trình quyết liệt đưa lãi suất vay từ mức 9 - 12% xuống còn 6 - 8%, tiến tới 5 - 6% trong những năm tới. Khi chi phí vốn giảm, niềm tin doanh nhân được củng cố, dòng tiền sẽ lưu chuyển mạnh hơn trong nền kinh tế và tạo thêm việc làm thực. Khi chi phí vốn được cải thiện, niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân sẽ được củng cố. DN có thể đầu tư dài hạn hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị, từ đó tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập bền vững. Đây chính là cách biến Nghị quyết thành động lực phát triển thực chất”, ông Thủy nói.

Phân tích về mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030, cộng đồng DN nhận định, đây là bài toán khó trong bối cảnh quốc tế lẫn nội tại nền kinh tế nhiều biến động. Tuy nhiên, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV nhấn mạnh tinh thần "tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin", xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh và tuần hoàn, thì đây chính là nội lực then chốt để hoàn toàn có thể đạt được mức tăng trưởng 10% trở lên.

         Nguyễn Thanh