Ban đêm trở thành "khung giờ vàng" của người trẻ
Hoàng Minh Dũng (27 tuổi), lập trình viên làm việc cho doanh nghiệp công nghệ có khách hàng tại Mỹ, đã quen với nhịp sinh hoạt đảo lộn suốt nhiều năm. Mỗi ngày, anh bắt đầu làm việc từ khoảng 22h và kết thúc vào 3 - 4h sáng hôm sau. Sau khi hoàn hành công việc, anh tiếp tục dành thời gian xem phim hoặc lướt mạng xã hội trước khi đi ngủ. "Lúc đầu, tôi chỉ nghĩ làm vài tháng rồi điều chỉnh lại nhưng càng về sau càng khó ngủ sớm. Bây giờ nếu lên giường trước nửa đêm cũng không thể chợp mắt và não hình thành thói quen làm việc về đêm", Dũng chia sẻ.
Tuy nhiên sau một thời gian, anh Dũng cảm thấy đầu óc lú lẫn, thường mất tập trung, đau dạ dày và da nhăn nheo... Khi gặp bạn bè, ai cũng chê anh già đi so với trước. Sau khi đi khám, anh Dũng biết nguyên nhân chính là do thức khuya, ngủ ngày.
Không riêng người đi làm, nhiều sinh viên cũng tự biến mình thành những "cú đêm".
Minh Thùy (20 tuổi, ở Hà Nội) sau thời gian dài Thùy thức khuya, cơ thể bị suy nhược, người gầy rộc, hai mắt thâm quầng... Thùy được đưa vào viện do bị ngất khi đang học bài lúc 3h sáng. “Ban đầu em chỉ muốn tận dụng ban đêm yên tĩnh để ôn thi, xong rồi quen cứ thức hoài, không học thì cũng ngồi xem phim, nói chuyện với bạn bè. Bạn em nhiều người cũng thức như vậy”, Thùy tâm sự.
Theo các chuyên gia, sự phát triển của công nghệ, mạng xã hội cùng áp lực học tập, công việc khiến lối sống "cú đêm" ngày càng phổ biến. Điều đáng lo ngại là nhiều người trẻ xem đây là điều bình thường, thậm chí coi việc thức khuya là biểu hiện của sự năng động hoặc chăm chỉ. Tuy nhiên, cái giá phải trả không chỉ là những cơn buồn ngủ vào sáng hôm sau.
Thiếu ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ bệnh lý
Theo ThS, bác sĩ Nguyễn Khắc Dũng, Phó Trưởng khoa Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, người trưởng thành cần ngủ trung bình 7 - 9 tiếng mỗi ngày để não bộ và cơ thể có thời gian phục hồi. Giấc ngủ không đơn thuần là khoảng thời gian nghỉ ngơi mà còn là lúc cơ thể điều hòa hormone (nội tiết tố), củng cố trí nhớ, tăng cường miễn dịch và phục hồi các cơ quan. Khi thời gian ngủ bị cắt giảm hoặc đồng hồ sinh học bị đảo lộn trong thời gian dài, nhiều chức năng quan trọng của cơ thể sẽ bị ảnh hưởng.
Biểu hiện dễ nhận thấy nhất là suy giảm trí nhớ, khó tập trung, phản xạ chậm, giảm hiệu quả học tập và làm việc. Không ít người thường xuyên thức khuya phải phụ thuộc vào cà phê hoặc nước tăng lực để duy trì sự tỉnh táo vào ban ngày, tạo thành một vòng luẩn quẩn khó thoát. Thiếu ngủ kéo dài còn ảnh hưởng rõ rệt đến ngoại hình. Da trở nên xỉn màu, nổi mụn, quầng thâm mắt ngày càng rõ do quá trình tái tạo tế bào bị gián đoạn. Rối loạn hormone cũng khiến cơ thể tăng cảm giác thèm ăn, làm chậm quá trình trao đổi chất và tăng nguy cơ béo phì.
Các chuyên gia tiêu hóa cho biết, ngủ muộn kết hợp với ăn đêm hoặc bỏ bữa cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về dạ dày. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp người trẻ nhập viện vì xuất huyết tiêu hóa, loét tá tràng sau thời gian dài thức khuya, căng thẳng và sinh hoạt thất thường. Đáng chú ý, nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, suy giảm miễn dịch và rối loạn nội tiết. Không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, giấc ngủ kém chất lượng còn liên quan mật thiết đến sức khỏe tâm thần. Những người thường xuyên ngủ muộn có nguy cơ cao gặp các vấn đề như lo âu, căng thẳng, trầm cảm, dễ cáu gắt và mất cân bằng cảm xúc.
Theo các bác sĩ, điều đáng lo nhất là nhiều người trẻ vẫn chủ quan vì chưa nhìn thấy hậu quả ngay lập tức. Những tổn thương do thiếu ngủ thường tích lũy âm thầm qua nhiều năm trước khi biểu hiện thành bệnh lý rõ rệt.
Không ít người tin rằng chỉ cần ngủ nhiều hơn vào cuối tuần là có thể bù đắp cho những ngày thức khuya. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định việc "ngủ bù" không thể đảo ngược hoàn toàn những tác động tiêu cực của thiếu ngủ kéo dài.
Các chuyên gia khuyến cáo, người trẻ cần ưu tiên giấc ngủ như một phần thiết yếu của lối sống lành mạnh. Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày, hạn chế sử dụng điện thoại hoặc máy tính ít nhất 30 - 60 phút trước khi ngủ, tránh uống cà phê hoặc nước tăng lực vào buổi tối là những biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.
Bên cạnh đó, việc tăng cường vận động, ăn uống điều độ, giảm căng thẳng và xây dựng môi trường ngủ yên tĩnh cũng giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Nếu tình trạng mất ngủ hoặc ngủ muộn kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn. Việc tự ý sử dụng thuốc ngủ hoặc thuốc an thần có thể gây lệ thuộc và tiềm ẩn nhiều biến chứng.
XUÂN MAI
