Diện tích đất cho giao thông tĩnh chỉ đáp ứng 8 - 10% nhu cầu
Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội, hiện thành phố có khoảng 8 triệu phương tiện giao thông đường bộ, trong đó gần 1,5 triệu ôtô. Số lượng ôtô tăng bình quân khoảng 10% mỗi năm. Trong khi đó, diện tích đất dành cho giao thông tĩnh mới chỉ đáp ứng khoảng 8 - 10% nhu cầu đỗ xe thực tế.
Dù thành phố đã ban hành quy hoạch phát triển hệ thống giao thông tĩnh từ nhiều năm trước với hàng nghìn điểm đỗ xe được xác định trên bản đồ song số lượng công trình thực tế được đầu tư và đưa vào khai thác rất hạn chế.
Theo quy hoạch bến xe, bãi đỗ xe, trung tâm tiếp vận và trạm dừng nghỉ đến năm 2030, Hà Nội cần khoảng 1.700 bãi đỗ xe công cộng với tổng diện tích gần 1.800 ha đất giao thông tĩnh. Tuy nhiên đến nay, toàn thành phố mới chỉ có hơn 70 bãi đỗ xe được đầu tư và đưa vào hoạt động theo quy hoạch, tương đương tỷ lệ rất thấp so với mục tiêu.
Thực tế, việc tìm được một chỗ đỗ xe ở khu vực trung tâm Hà Nội đang trở thành “nhiệm vụ bất khả thi” với nhiều người. Tình trạng ô tô quay vòng nhiều lần để tìm điểm gửi xuất hiện thường xuyên trên các tuyến phố đông đúc. Đặc biệt tại các bệnh viện lớn, dù có biển cấm dừng đỗ, nhiều phương tiện vẫn xếp hàng dài; lực lượng chức năng xử lý nhưng chỉ ít phút sau tình trạng lại tái diễn. Ngoài ra, tại các khu đô thị, tình trạng này càng thêm phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và gây cản trở giao thông.
TP Hà Nội đã dành nhiều quỹ đất trong quy hoạch để phát triển hệ thống bãi đỗ xe công cộng, bãi đỗ xe ngầm và bãi đỗ xe cao tầng. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy không ít dự án được phê duyệt từ nhiều năm trước vẫn chưa thể khởi công hoặc chậm tiến độ kéo dài, đơn cử như 3 dự án bãi đỗ xe ngầm đã được UBND TP Hà Nội phê duyệt chủ trương cho phép triển khai thực hiện bao gồm: Bãi đỗ xe ngầm tại dải đất phía nam đường Đại Cồ Việt, bãi đỗ xe ngầm Cung thể thao Quần Ngựa và bãi đỗ xe ngầm công viên Thủ Lệ…
Quy hoạch giao thông tĩnh phải đi trước một bước
Theo TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, để hệ thống giao thông vận hành tốt, Hà Nội phải chú trọng hạ tầng giao thông tĩnh. Tuy nhiên, trong nhiều năm, dù lượng phương tiện tăng mạnh, hệ thống bãi đỗ xe lại không phát triển tương xứng. Nhu cầu đỗ xe tại một số khu đô thị mới chưa được dự báo đầy đủ. Nhiều dự án nhà ở có mật độ dân cư lớn nhưng số lượng chỗ đỗ xe được bố trí thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế. Điều này dẫn tới tình trạng quá tải ngay sau khi đưa vào sử dụng.
"Quy hoạch giao thông tĩnh phải đi trước một bước và gắn chặt với quy hoạch dân cư, phát triển đô thị cũng như hệ thống giao thông công cộng. Nếu chỉ xử lý theo nhu cầu phát sinh thì áp lực sẽ ngày càng lớn”, ông Nghiêm nhấn mạnh.
Nhiều doanh nghiệp chia sẻ, khó khăn lớn nhất hiện nay là tiếp cận quỹ đất và thủ tục đầu tư. Nhiều khu đất đã được quy hoạch làm bãi đỗ xe nhưng vẫn chậm giải phóng mặt bằng hoặc chưa hoàn thiện các thủ tục pháp lý cần thiết.
Trong khi đó, các mô hình bãi đỗ xe thông minh, bãi đỗ xe cao tầng tự động hay tích hợp trạm sạc xe điện đều đòi hỏi nguồn vốn lớn, khiến doanh nghiệp còn cân nhắc khi tham gia đầu tư.
Đồng quan điểm, TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cũng cho rằng, nhu cầu đỗ xe ngày càng tăng nhưng việc đầu tư phát triển giao thông tĩnh lại chưa đủ hấp dẫn đối với doanh nghiệp. Bởi các dự án bãi đỗ xe ngầm hoặc bãi đỗ xe cao tầng đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm. Bên cạnh đó, khung giá dịch vụ trông giữ xe còn nhiều hạn chế, khiến hiệu quả đầu tư chưa tương xứng với nguồn lực bỏ ra.
Bên cạnh đó, nhiều vị trí quy hoạch bãi đỗ xe nằm xen cài trong khu dân cư hiện hữu hoặc liên quan đến đất công, khiến công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn.
Giao thông tĩnh cần được nhìn nhận là hạ tầng thiết yếu chứ không phải hạng mục phụ trợ
Theo các chuyên gia, Hà Nội khó giải quyết triệt để tình trạng thiếu bãi đỗ xe nếu chỉ dựa vào việc xây dựng thêm các điểm trông giữ phương tiện đơn lẻ. Điều cần thiết là phải có chiến lược tổng thể về giao thông đô thị, trong đó giao thông tĩnh được xem là một cấu phần quan trọng của hệ thống hạ tầng chứ không phải hạng mục phụ trợ.
Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành đô thị xanh, thông minh và hiện đại, giao thông tĩnh cần được nhìn nhận như một hạ tầng thiết yếu, có vai trò tương đương với đường giao thông, cầu cống hay vận tải công cộng.
Nhiều giải pháp đã được các chuyên gia đề xuất như đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư thông qua mô hình đối tác công - tư (PPP). Theo đó, Nhà nước tập trung giải quyết các vấn đề về quy hoạch và quỹ đất, trong khi doanh nghiệp tham gia đầu tư, vận hành và khai thác công trình. Đồng thời, thành phố cần nghiên cứu các cơ chế ưu đãi về thuế, tiền thuê đất, tín dụng và thời gian khai thác để tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, sử dụng dữ liệu và nền tảng giám sát thông minh để quản lý trật tự đô thị, ứng dụng tìm kiếm điểm đỗ, thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp minh bạch hóa và giảm thời gian xe chạy lòng vòng tìm chỗ. Hà Nội có thể triển khai mô hình kết nối các bãi đỗ công cộng, bãi đỗ tư nhân và trung tâm thương mại trên cùng một nền tảng quản lý số. Ngoài ra, việc phát triển các bãi đỗ xe ngầm tại khu vực trung tâm và các bãi đỗ xe cao tầng tại những khu dân cư đông đúc cần được đẩy nhanh hơn trong thời gian tới.
Thái An
