Từ người nông dân đến “nhà bán hàng” trên mạng xã hội
Ở tuổi 64, bà Trương Thị Hậu, người dân tộc Dao Thanh Y ở tỉnh Bắc Ninh là điển hình của tinh thần dám đổi mới, ứng dụng công nghệ số để phát triển kinh tế. Từ mô hình kinh doanh giống cây trồng theo phương thức truyền thống, bà đã mạnh dạn bước vào môi trường thương mại điện tử, livestream bán hàng trên TikTok và các nền tảng mạng xã hội, qua đó mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Trước đây, việc buôn bán giống cây của gia đình bà chủ yếu dựa vào khách hàng địa phương. Do điều kiện địa lý ở vùng sâu, vùng xa, khả năng tiếp cận thị trường còn hạn chế nên hiệu quả kinh doanh chưa cao. Nhận thấy tiềm năng của thương mại điện tử, từ năm 2021, bà Hậu bắt đầu thử sức với hình thức bán hàng trực tuyến. Được con cháu hướng dẫn sử dụng công nghệ, bà nhanh chóng làm quen với việc livestream để giới thiệu sản phẩm và tương tác với khách hàng.
Sự thay đổi này đã mang lại kết quả tích cực. Nếu như thời gian đầu bà chỉ kinh doanh khoảng 20 vạn cây giống thì sau 3 năm kiên trì livestream, lượng cây giống tiêu thụ đã tăng lên tới 1.000 vạn cây. Duy trì đều đặn hai phiên phát trực tiếp mỗi ngày, bà không chỉ bán hàng mà còn xây dựng được mạng lưới khách hàng rộng khắp. Giống bạch đàn mô DH-3229 do gia đình bà cung cấp đã có mặt tại nhiều địa phương như Quảng Ninh, Tuyên Quang, Thái Nguyên với hàng chục đơn hàng được chốt mỗi ngày.
Không riêng bà Hậu, tại Đồng Tháp, ông Lê Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Hải Định Food cũng đang viết tiếp hành trình khởi nghiệp ở tuổi 60. Từng công tác trong cơ quan nhà nước nhưng phải nghỉ việc vì bệnh tật, sau khi sức khỏe ổn định, ông tiếp tục học tập, làm nhiều công việc khác nhau để tích lũy kinh nghiệm.
Trong giai đoạn dịch Covid-19, ông nghiên cứu thành công sản phẩm nước cốt chanh mật ong cô đặc. Nhờ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người tiêu dùng, sản phẩm nhanh chóng được thị trường đón nhận. Đến tháng 12/2024, sản phẩm đã được công nhận OCOP 4 sao. Không dừng lại ở việc phát triển sản phẩm, ông Nam còn tích cực ứng dụng công nghệ số vào kinh doanh. Những buổi livestream trên Facebook hay các video quảng bá trên TikTok trở thành công cụ hữu hiệu giúp ông tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường.
Những “ông nội, bà ngoại” của chợ online
Sự phát triển của mạng xã hội đang tạo ra “sân chơi” mới cho người cao tuổi. Tại Hà Nội, ông Hồ Sỹ Khánh, thợ cơ khí nghỉ hưu đã trở thành gương mặt quen thuộc trên TikTok với các video chia sẻ hành trình học làm bánh ở tuổi 60.
Sau khi nghỉ hưu, thay vì lựa chọn cuộc sống an nhàn, ông quyết định theo học nghề làm bánh sinh nhật, bánh hộp và kinh doanh riêng. Theo ông Khánh, việc tiếp tục lao động bằng chính đôi tay của mình không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn mang lại cảm giác khỏe mạnh, năng động và có ích mỗi ngày.
Ở góc khác của không gian mạng, hình ảnh bà 5 Thu tại An Giang cần mẫn livestream bán hàng vào lúc 1 - 2h sáng đã trở nên quen thuộc với nhiều người dùng mạng xã hội.
Trong các phiên phát trực tiếp, người xem thường gọi bà bằng tiếng “ngoại” đầy thân thương. Những lời động viên như “Cố lên ngoại”, “Đủ đơn rồi nghỉ sớm nhé ngoại” khiến hoạt động mua bán trực tuyến trở nên gần gũi như một cuộc trò chuyện trong gia đình.
Không chỉ có bà Thu, trên các nền tảng số hiện nay còn xuất hiện nhiều gương mặt người cao tuổi được yêu mến như bà Ngô Thị Tương (74 tuổi), ông Vui - người khiếm thị từng bán vé số hay “ông chú Polo” Lưu Quốc Tân (67 tuổi) với hơn 1,5 triệu người theo dõi trên TikTok.
Nhờ phong cách lịch lãm, lối trò chuyện gần gũi và khả năng tạo ảnh hưởng trên mạng xã hội, ông Tân không chỉ có nguồn thu từ hoạt động tiếp thị liên kết mà còn được nhiều thương hiệu mời hợp tác quảng bá sản phẩm.
Những câu chuyện ấy cho thấy trong môi trường số, tuổi tác không còn là rào cản. Thậm chí, kinh nghiệm sống, sự từng trải và tính chân thực của người cao tuổi đang trở thành lợi thế riêng, tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng.
Mở đường cho nền kinh tế bạc
Sự hiện diện ngày càng rõ nét của người cao tuổi trên các nền tảng thương mại điện tử phản ánh xu hướng lớn đang diễn ra trong xã hội.
Theo các khảo sát về xu hướng hưu trí, khoảng 70% người được hỏi cho biết đang hoặc có kế hoạch tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu. Khoảng 3/4 số người tham gia khảo sát cho rằng việc nghỉ hưu nên là lựa chọn cá nhân dựa trên sức khỏe và mong muốn của mỗi người, thay vì chỉ phụ thuộc vào các quy định về tuổi tác.
Đáng chú ý, động lực làm việc của người cao tuổi không đơn thuần xuất phát từ nhu cầu tài chính. Trong số người mong muốn tiếp tục lao động, 52% cho rằng công việc giúp duy trì ý nghĩa cuộc sống, 48% muốn giữ các mối quan hệ xã hội và 39% xem lao động là cách duy trì sự minh mẫn, năng động.
Tuy nhiên, yếu tố kinh tế vẫn đóng vai trò quan trọng. Có tới 89% người được khảo sát dự kiến tiếp tục hỗ trợ tài chính cho con cháu hoặc người thân sau khi nghỉ hưu. Trong khi đó, nhiều người vẫn chưa có sự chuẩn bị đầy đủ về nguồn lực tài chính cho tuổi già.
Theo ông Nguyễn Thanh Đảo, Chủ tịch Hội Quảng cáo TPHCM, thương mại điện tử đang mở ra cơ hội bình đẳng cho mọi đối tượng, không phân biệt tuổi tác hay ngoại hình. Chỉ cần có kỹ năng, sự kiên trì và tinh thần học hỏi, bất kỳ ai cũng có thể xây dựng thương hiệu cá nhân và tạo ra nguồn thu nhập từ môi trường số.
Từ những khu vườn quê, xưởng cơ khí nhỏ đến các phiên livestream sôi động, người cao tuổi đang chứng minh rằng tuổi hưu không phải là dấu chấm hết của hành trình lao động. Với sự hỗ trợ từ công nghệ và các chính sách phù hợp, lực lượng “tuổi bạc” hoàn toàn có thể tiếp tục phát huy kinh nghiệm, tri thức và đam mê của mình, góp phần thúc đẩy nền kinh tế bạc trở thành động lực tăng trưởng nhân văn, bền vững trong xã hội già hóa.
Hà Anh
