Từ những địa phương nhiều năm được xem là nơi cung ứng lao động cho các tỉnh, thành phố lớn, Nghệ An và Hà Tĩnh đang dần trở thành điểm đến việc làm ngay trên chính quê hương, mở ra cơ hội hiện thực hóa mục tiêu “ly nông bất ly hương”.
Từ "vùng xuất khẩu lao động" đến điểm đến việc làm
Nhiều năm làm việc tại TPHCM, anh Phạm Văn Chính, quê xã Gia Hanh (Hà Tĩnh), đã quen với những chuyến xe xuyên Việt mỗi dịp lễ, tết để về thăm gia đình rồi lại vội vã trở lại nhà máy. Đầu năm 2026, khi Nhà máy sản xuất ô tô điện VinFast Hà Tĩnh tổ chức tuyển dụng, vợ chồng anh quyết định nộp hồ sơ và cùng trúng tuyển nhờ kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp.
Hiện mỗi tháng, thu nhập của hai vợ chồng anh Chính đạt từ 10 đến 18 triệu đồng/người cùng các khoản thưởng. Dù mức lương không chênh lệch nhiều so với thời gian làm việc ở TPHCM, song việc không còn phải chi trả tiền thuê nhà, điện, nước và nhiều khoản sinh hoạt khác giúp cuộc sống ổn định hơn. Điều quan trọng nhất là gia đình được đoàn tụ, con cái có bố mẹ ở bên, còn ông bà cũng có người chăm sóc.
Câu chuyện của gia đình anh Chính không còn là trường hợp cá biệt. Tại nhiều địa phương Bắc Trung bộ, ngày càng nhiều lao động lựa chọn trở về quê hương khi các KKT - KCN phát triển mạnh, tạo ra nhiều việc làm với mức thu nhập ngày càng cạnh tranh.
Nghệ An là một ví dụ điển hình. Địa phương hiện có khoảng 700.000 người đang làm việc tại các tỉnh, thành phố trên cả nước. Đây là lực lượng lao động có kinh nghiệm, tay nghề và luôn mong muốn trở về nếu quê hương có việc làm ổn định cùng thu nhập phù hợp.
Sau hơn 20 năm làm việc tại Hà Nội và Bắc Ninh, anh Trần Mạnh Nam, trú phường Trường Vinh (Nghệ An), quyết định tìm hiểu cơ hội việc làm tại KCN VSIP Nghệ An.
"Trước đây tôi phải đi xa vì quê nhà chưa có nhiều việc phù hợp chuyên môn. Nay mức lương 12 đến 15 triệu đồng mỗi tháng không chênh lệch nhiều so với nơi khác, trong khi được sống gần gia đình nên tôi muốn trở về", anh Nam chia sẻ.
Đằng sau những quyết định trở về ấy là sự thay đổi căn bản của thị trường lao động địa phương. Theo ông Trần Phi Hùng, Trưởng phòng Lao động - Việc làm - An toàn lao động (Sở Nội vụ Nghệ An), cùng với sự bứt phá trong thu hút đầu tư, nhất là dòng vốn FDI, nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp tăng rất nhanh. Nếu năm 2019, các doanh nghiệp FDI trên địa bàn mới sử dụng khoảng 25.000 lao động thì đến giai đoạn 2024 - 2025 con số này đã tăng lên khoảng 45.000 - 49.000 lao động, tăng gần 80%. Dự báo trong năm 2026, các KKT - KCN của Nghệ An cần tuyển gần 90.000 lao động, chủ yếu phục vụ các doanh nghiệp FDI.
Đáng chú ý, riêng năm 2025 đã có khoảng 18.000 lao động đang làm việc ngoài tỉnh trở về làm việc tại các doanh nghiệp FDI ở Nghệ An. Không chỉ người Nghệ An hồi hương, tỉnh còn thu hút thêm lao động từ các địa phương lân cận khi nhiều doanh nghiệp liên tục mở rộng quy mô sản xuất.
Động lực của sự chuyển dịch này đến từ làn sóng đầu tư quy mô lớn. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Nghệ An thu hút hơn 2,41 tỷ USD vốn FDI, đứng thứ 5 cả nước.
Không chỉ tạo việc làm, mà còn giữ chân người lao động
Sự phát triển nhanh của các KCN đang đặt ra yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực và chính sách an sinh dành cho người lao động.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An Bùi Thanh An, địa phương không chỉ cạnh tranh bằng chính sách ưu đãi đầu tư mà còn hướng tới xây dựng môi trường sống và làm việc thuận lợi để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài.
Theo đó, tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc, chú trọng các chính sách phúc lợi nhằm giữ chân người lao động.
Tại Hà Tĩnh, xu hướng thu hút lao động hồi hương cũng diễn ra rõ nét. Chỉ trong quý I/2026, toàn tỉnh có hơn 100 doanh nghiệp đăng ký tuyển dụng với nhu cầu trên 8.300 lao động. Giai đoạn 2026 - 2030, địa phương dự kiến cần khoảng 120.000 việc làm mới để phục vụ các dự án quy mô lớn.
Song song với thu hút đầu tư, Hà Tĩnh đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng hệ thống phúc lợi cho người lao động. Địa phương đang quy hoạch khu nhà ở xã hội rộng 14 ha tại phường Hoành Sơn, đồng thời dành gần 28,5 ha đất để xây dựng nhà lưu trú công nhân tại các KCN trọng điểm. Nhiều chính sách về xe đưa đón, ký túc xá, bữa ăn ca, điều kiện sinh hoạt và môi trường làm việc cũng được triển khai nhằm tạo sự gắn bó lâu dài giữa người lao động với doanh nghiệp.
Cùng với đó, Hà Tĩnh chuyển mạnh từ đào tạo theo năng lực của cơ sở giáo dục nghề nghiệp sang đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp; đẩy mạnh mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp", xây dựng cơ sở dữ liệu lao động số hóa và tăng cường kết nối cung - cầu lao động. Đến năm 2030, Hà Tĩnh đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 85%, trong đó 50% có văn bằng, chứng chỉ; đồng thời thu hút ngày càng nhiều lao động xa quê trở về làm việc.
Thực tế cho thấy, khi các KKT - KCN phát triển đồng bộ, việc tạo việc làm không còn chỉ là bài toán kinh tế mà còn là giải pháp giữ gìn nguồn nhân lực, củng cố sự gắn kết gia đình và giảm áp lực di cư. Từ những chuyến xe rời quê sau mỗi dịp tết, ngày càng nhiều người lao động đang lựa chọn hành trình ngược lại - trở về quê hương lập nghiệp.
Đó không chỉ là sự thay đổi của thị trường lao động mà còn là tín hiệu tích cực cho quá trình phát triển bền vững của các địa phương, nơi người lao động có thể yên tâm lập thân, lập nghiệp ngay trên chính mảnh đất mình sinh ra.
Châu Anh
