Chi phí đi làm việc ở nước ngoài giảm
Báo cáo “Phân tích chuyên sâu về chi phí NLĐ Việt Nam chi trả để đi làm việc ở nước ngoài” vừa được công bố tại Hội thảo quốc gia do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) phối hợp với Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) tổ chức tại Hà Nội cho thấy, năm 2025, mỗi người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phải chi bình quân 125,7 triệu đồng, giảm 23,8% so với năm 2021. Thu nhập trong tháng làm việc đầu tiên của NLĐ cũng tăng từ 22,4 triệu đồng lên 28,1 triệu đồng.
Đáng lưu ý, chỉ số chi phí tuyển dụng (RCI) được tính bằng tổng chi phí tuyển dụng so với thu nhập tháng đầu tiên tại nước đến, ở mức 4,5 tháng vào năm 2025. Chỉ số này đã giảm đáng kể so với mức 7,4 tháng của năm 2021. Điều này có nghĩa khoản tiền NLĐ phải bỏ ra trước khi xuất cảnh hiện tương đương 4,5 tháng thu nhập tại nước ngoài, giảm gần 3 tháng so với 4 năm trước. Chi phí này gồm 4 nhóm: Hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng điều kiện xuất cảnh; trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc cá nhân môi giới; đi lại và các khoản khác. Trong đó, tiền trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc môi giới cao nhất, gần 53 triệu đồng.
Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) - 3 thị trường thu hút nhiều lao động Việt Nam có chi phí cao nhất. Năm 2025, người đi Nhật Bản phải chi bình quân gần 141 triệu đồng, Hàn Quốc hơn 139 triệu đồng, Đài Loan (Trung Quốc) 130 triệu đồng, trong khi các thị trường khác gần 86 triệu đồng.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Lan, Ban Thống kê Dân số và Lao động (Cục Thống kê), khảo sát cho thấy trình độ học vấn càng thấp, chi phí đi làm việc ở nước ngoài càng cao, có nhóm lên tới 155,6 triệu đồng. Xét theo kỹ năng nghề, lao động có kỹ năng trung bình phải chi khoảng 143 triệu đồng, kỹ năng thấp 109 triệu đồng, trong khi nhóm kỹ năng cao chỉ gần 68 triệu đồng.
Hiện lao động đi làm việc ở nước ngoài chủ yếu làm các công việc phổ thông. Lao động giản đơn chiếm 33%, thợ thủ công và các nghề liên quan khoảng 24%, vận hành máy móc, thiết bị 16%. Thu nhập tháng đầu tiên cũng chênh lệch đáng kể theo trình độ. Lao động có trình độ cao đẳng trở lên nhận bình quân 42,6 triệu đồng mỗi tháng, sơ cấp hoặc trung cấp 27,6 triệu đồng, tốt nghiệp THPT 26 triệu đồng và THCS khoảng 22 triệu đồng.
Hướng tới mô hình không phải trả phí tuyển dụng khi đi làm việc ở nước ngoài
Dù mức chi phí đã giảm so với những năm trước nhưng mức hiện nay vẫn cao khi phần lớn người đi làm việc ở nước ngoài đến từ nông thôn và khoảng 53% được khảo sát vẫn phải vay mượn để trang trải với số tiền vay bình quân là 122 triệu đồng. Do đó, cơ quan quản lý cần tiếp tục giảm chi phí, minh bạch các khoản thu, kiểm soát chi phí không chính thức, đồng thời nâng trình độ NLĐ và hỗ trợ tìm việc khi họ về nước.
Ông Nguyễn Hải Lý, Phó phòng Pháp lý, Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) cho biết, chi phí tuyển dụng, môi giới đang chiếm tỷ trọng lớn. Phần phát sinh trên thực tế chủ yếu nằm ở các khâu trung gian, môi giới không chính thức trước khi NLĐ xuất cảnh. Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, chính sách đối với lao động di cư của Việt Nam đã chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu quản lý doanh nghiệp và giải quyết việc làm sang lấy NLĐ làm trung tâm, bảo vệ quyền con người, thúc đẩy di cư an toàn và bình đẳng.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng vừa được Quốc hội thông qua tiếp tục rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh, đồng thời quy định chặt chẽ tổng mức các khoản chi phí ngoài tiền dịch vụ để hạn chế phát sinh thêm gánh nặng tài chính cho người lao động. Quy định mới cũng mở rộng mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia chuẩn bị nguồn lao động, hoàn thiện chế tài đối với chủ sở hữu doanh nghiệp vi phạm và các trường hợp NLĐ vi phạm pháp luật ở nước ngoài.
Cơ quan chức năng cho biết, trong thời gian tới, Việt Nam định hướng chuyển dịch cơ cấu đưa người ra nước ngoài sang các nhóm lao động có kỹ năng, chuyên môn kỹ thuật, giúp họ tiếp cận mức thu nhập cao hơn và có điều kiện tiếp thu công nghệ hiện đại.
Đồng thời, tiếp tục thông qua đàm phán song phương để thúc đẩy đối tác và chủ sử dụng lao động nước ngoài cùng chia sẻ chi phí tuyển dụng, vé máy bay và đào tạo, từng bước hướng tới mô hình NLĐ không phải trả chi phí tuyển dụng khi đi làm việc ở nước ngoài.
Bảo Châu
