Cần hàng chục nghìn nhân lực ngành năng lượng nguyên tử
Tại Hội thảo định hướng đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử giai đoạn 2026 - 2035, TS Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cho biết, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực ngày càng cấp thiết trong bối cảnh Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm khôi phục và triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, điện hạt nhân dự kiến chiếm khoảng 6 - 8% tổng sản lượng điện quốc gia, với 4 tổ máy công suất lớn và 10 - 15 lò phản ứng mô đun nhỏ (SMR).
Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035"; ban hành các đề án về phát triển nguồn nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu, ứng dụng, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử và tăng cường năng lực cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân.
Theo TS Nguyễn Hoàng Linh, riêng hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đến năm 2030 cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp vận hành, trong đó 670 người được đào tạo đại học ở nước ngoài.
Nhu cầu nhân lực không chỉ phục vụ vận hành nhà máy điện hạt nhân mà còn trải rộng ở nhiều lĩnh vực như quản lý nhà nước, cơ quan pháp quy, an toàn và an ninh hạt nhân, nghiên cứu - phát triển, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố, quan trắc môi trường, công nghiệp và nông nghiệp.
TS Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết, ngành năng lượng nguyên tử đang trong giai đoạn phát triển mới với ngày càng nhiều ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong nhiều lĩnh vực được nghiên cứu, thử nghiệm, tạo cơ hội đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, với cam kết đưa mức phát thải ròng của nước ta tiến tới bằng 0 vào năm 2050, ngành năng lượng nguyên tử đóng góp cho quá trình này bằng nỗ lực nghiên cứu những giống cây trồng mới chống hạn, chống mặn; giải quyết các vấn đề về ô nhiễm môi trường, xử lý nguồn nước giúp đảm bảo cuộc sống người dân; công tác chăm sóc sức khỏe, điều trị bệnh…
TS Trần Chí Thành nhận định, khó khăn lớn nhất hiện nay của ngành năng lượng nguyên tử là nguồn nhân lực bởi năng lượng nguyên tử là ngành rất khó học tập, nghiên cứu. Để đào tạo được một chuyên gia làm việc được phải mất trên 10 năm. Với chuyên gia đầu ngành, thời gian có thể nhiều hơn và đi kèm những điều kiện đặc biệt khác.
Đặc biệt, tiến độ triển khai các dự án điện hạt nhân đang đặt ra yêu cầu cấp bách về chuẩn bị nguồn nhân lực. Nếu không sớm hình thành đội ngũ chuyên gia đủ năng lực nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ và vận hành công nghệ, mục tiêu đưa các dự án trọng điểm vào hoạt động đúng kế hoạch sẽ đối mặt với nhiều thách thức.
Nhiều ưu đãi đặc thù để thu hút nhân lực điện hạt nhân
Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp đối với người làm việc trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Chính sách này sẽ góp phần thu hút, duy trì và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bảo đảm tính ổn định của đội ngũ cán bộ làm việc trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
Theo dự thảo, công chức, viên chức và người lao động hợp đồng trong cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia được đề xuất hưởng phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp theo ba mức: 70%, 50% và 30%.
Mức phụ cấp cao nhất 70% được đề xuất áp dụng đối với người thực hiện các nhiệm vụ có tính chuyên môn và trách nhiệm cao như thẩm định an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân; cấp phép; thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; giám sát bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân.
Mức phụ cấp 50% được đề xuất áp dụng đối với người thực hiện công tác hành chính tại cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia và các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc; người vận hành, cập nhật nền tảng số về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân, thanh sát hạt nhân, phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử.
Trong khi đó, mức phụ cấp 30% áp dụng đối với người thực hiện công tác hỗ trợ, phục vụ tại cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia và các tổ chức sự nghiệp công lập trực thuộc.
Đối với viên chức và lao động hợp đồng tại các đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng nghiên cứu, đào tạo trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân và quan trắc phóng xạ môi trường, dự thảo cũng đề xuất 3 mức phụ cấp 70%, 50% và 30%.
Không chỉ đề xuất chế độ phụ cấp nghề nghiệp, chính sách thu hút và phát triển nhân lực điện hạt nhân đang được triển khai với nhiều cơ chế ưu đãi đặc thù. Cụ thể, Nghị định số 176/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 7/7/2026 quy định các chính sách ưu đãi dành cho giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Theo đó, những người có cam kết làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau khi tốt nghiệp được miễn học phí, miễn phí ký túc xá. Bên cạnh hỗ trợ chi phí đào tạo, sinh viên còn được hưởng sinh hoạt phí hàng tháng bằng 2 lần mức lương cơ sở.
Đối với học viên cao học và nghiên cứu sinh, mức sinh hoạt phí hàng tháng lần lượt bằng 3,5 lần và 5 lần mức lương cơ sở.
Nghị định cũng quy định học bổng khuyến khích học tập lên tới 2,5 lần mức lương cơ sở đối với sinh viên đạt kết quả xuất sắc. Cùng với sinh hoạt phí hàng tháng do Nhà nước cấp, bằng từ 1,5 đến 2 lần mức cao nhất đang áp dụng cho các đề án khác của Chính phủ, chủ đầu tư nhà máy điện hạt nhân còn phải hỗ trợ thêm tối thiểu 300 USD/người/tháng. Các chính sách này được kỳ vọng tạo điều kiện để người học yên tâm tập trung vào quá trình đào tạo, nghiên cứu và tiếp cận những công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Hà Phương
