Doanh nghiệp ưu tiên lao động có kỹ năng
Cùng với đà phục hồi của nền kinh tế, nhu cầu tuyển dụng tại nhiều địa phương tiếp tục gia tăng. Tuy nhiên, khác với những năm trước, doanh nghiệp hiện tập trung tìm kiếm lao động có trình độ chuyên môn, tay nghề và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại, thay vì chỉ tuyển đủ số lượng.
Theo khảo sát của Trung tâm Dịch vụ việc làm (DVVL) Hà Nội trên hơn 8.400 chỉ tiêu tuyển dụng từ 1.200 doanh nghiệp, nhu cầu nhân lực tập trung nhiều nhất ở lĩnh vực bán buôn, bán lẻ và dịch vụ (54%), tiếp đến là công nghiệp chế biến, chế tạo và xây dựng (25,8%), du lịch - lữ hành (5,7%) và vận tải - kho bãi (3,3%).
Đáng chú ý, trong tháng 6, nhóm lao động có trình độ chuyên môn tiếp tục dẫn đầu về nhu cầu tuyển dụng. Các vị trí nhà chuyên môn bậc trung chiếm 21,42%, nhà chuyên môn bậc cao chiếm 19% và nhân viên trợ lý văn phòng chiếm 18,08%. Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng lao động trực tiếp vẫn ở mức khá nhưng không còn chiếm ưu thế, với các vị trí như thợ lắp ráp, vận hành máy móc thiết bị (10,5%), nhân viên dịch vụ và bán hàng (9,5%) hay lao động giản đơn (9,17%).
Đại diện Trung tâm DVVL Hà Nội nhận định, cơ cấu tuyển dụng cho thấy doanh nghiệp ngày càng đặt ra tiêu chuẩn cao hơn đối với nhân sự chuyên môn, kỹ thuật và văn phòng. Đây cũng là nhóm lao động có lợi thế lớn trong đàm phán về thu nhập và cơ hội nghề nghiệp. Xu hướng này phản ánh quá trình chuyển đổi số, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngày càng sâu rộng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tại TPHCM, tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật và thợ lành nghề cũng đang diễn ra rõ nét. Bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm DVVL TPHCM cho biết, trong tháng 6, thành phố có gần 30.000 vị trí tuyển dụng, trong khi số người tìm việc chỉ hơn 23.600. Theo bà Hạnh Thục, doanh nghiệp tiếp tục ưu tiên công nhân kỹ thuật, lao động trực tiếp có tay nghề, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc.
Thu hẹp khoảng cách kỹ năng
Sự thay đổi trong nhu cầu tuyển dụng cũng đang tác động đến lựa chọn nghề nghiệp của người lao động. Theo Bản tin thị trường lao động Hà Nội, số người tìm việc có trình độ từ trung cấp đến đại học ngày càng tăng, trong khi tỷ lệ lao động phổ thông có xu hướng giảm. Bên cạnh đó, kỳ vọng về thu nhập cũng thay đổi khi ngày càng nhiều người lao động mong muốn mức lương từ 10 - 20 triệu đồng/tháng, thay vì chỉ tìm kiếm một công việc ổn định như trước.
Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm DVVL Hà Nội cho biết, cơ cấu tuyển dụng hiện nay phản ánh quá trình chuyển dịch của nền kinh tế sang các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Theo ông Thành, bằng cấp vẫn là lợi thế, nhưng kỹ năng nghề, kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng mới là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của người lao động.
Các chuyên gia nhận định, tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề sẽ còn kéo dài nếu công tác đào tạo chưa theo kịp nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Khoảng cách giữa chương trình đào tạo và yêu cầu tuyển dụng vẫn là điểm nghẽn khiến nhiều doanh nghiệp phải đào tạo lại sau khi tuyển dụng hoặc mất nhiều thời gian để người lao động thích nghi với công việc. Để thu hẹp khoảng cách này, nhiều địa phương đang tăng cường gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp nhằm xây dựng chương trình đào tạo sát với thực tế sản xuất.
Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam cho biết, thành phố khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh đào tạo và đào tạo lại người lao động; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, quản trị. Định hướng này cũng được cụ thể hóa trong Kế hoạch phát triển thị trường lao động Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030, với trọng tâm là đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ, trí tuệ nhân tạo và hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp để thích ứng với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng dựa vào năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lợi thế cạnh tranh của người lao động không còn nằm ở sức lao động đơn thuần mà ở trình độ chuyên môn và khả năng học hỏi liên tục. Khi doanh nghiệp ngày càng "khát" nhân lực chất lượng cao, đầu tư cho đào tạo và nâng cao kỹ năng sẽ là chìa khóa giúp người lao động nắm bắt cơ hội việc làm, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường lao động.
HỒNG THÚY
