Du lịch đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của AI và công nghệ số. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, du khách có thể lên kế hoạch cho chuyến đi, đặt vé, đặt phòng, tìm kiếm điểm tham quan hay sử dụng các ứng dụng dịch thuật theo thời gian thực.
Theo Báo cáo Xu hướng Du lịch 2026 của Agoda, 81% du khách Việt Nam dự định sử dụng AI cho chuyến đi tiếp theo, cao nhất châu Á. Xu hướng này cho thấy chuyển đổi số đang diễn ra nhanh chóng, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực của ngành.
PGS, TS Phạm Hồng Long, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, ngành du lịch đang chuyển dịch từ cung cấp sản phẩm sang thiết kế trải nghiệm cho khách hàng. Vì vậy, người làm du lịch không chỉ thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn mà còn phải trở thành người kiến tạo trải nghiệm, truyền cảm hứng và lan tỏa những giá trị văn hóa của điểm đến. Theo ông, AI có thể thay thế nhiều khâu trong chuỗi cung ứng du lịch nhưng không thể thay thế khả năng kết nối cảm xúc, truyền tải tri thức hay xử lý linh hoạt những tình huống phát sinh của con người.
Thực tế cho thấy, giá trị của một chuyến đi không chỉ nằm ở việc đến đúng điểm tham quan mà còn ở những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, con người bản địa và cách người làm du lịch mang đến những trải nghiệm khác biệt cho du khách. Anh Lê Hữu Phước, hướng dẫn viên của Saigontourist cho biết, AI có thể hỗ trợ xây dựng lịch trình hoặc dịch thuật, nhưng không thể thay con người chịu trách nhiệm về sự an toàn của đoàn khách hay đưa ra quyết định khi xảy ra những tình huống bất ngờ.
Theo các chuyên gia, lợi thế cạnh tranh của người làm du lịch trong thời đại AI không nằm ở việc cung cấp thông tin đơn thuần mà ở khả năng giao tiếp, sáng tạo, thấu hiểu nhu cầu khách hàng và tạo ra những trải nghiệm mang tính cá nhân hóa. Điều này không chỉ đúng với hướng dẫn viên mà còn là yêu cầu đối với đội ngũ làm việc trong lĩnh vực lữ hành, khách sạn, quản trị điểm đến, marketing và phát triển sản phẩm.
Sự thay đổi của thị trường đang buộc các cơ sở đào tạo phải đổi mới chương trình theo hướng gắn với thực tiễn và cập nhật công nghệ. Nếu trước đây đào tạo chủ yếu tập trung vào nghiệp vụ thì nay người học cần được trang bị đồng thời ngoại ngữ, kỹ năng số, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng ứng dụng AI.
Theo các chuyên gia, doanh nghiệp du lịch hiện không chỉ cần lao động có chuyên môn vững mà còn cần nhân lực biết khai thác dữ liệu khách hàng, vận hành các nền tảng số, triển khai marketing trực tuyến và ứng dụng AI để nâng cao trải nghiệm du khách. Đáp ứng nhu cầu của thị trường, nhiều cơ sở đào tạo đã tích hợp các học phần về quản trị du lịch số, phân tích dữ liệu, tiếp thị số và ứng dụng AI vào chương trình giảng dạy. Đồng thời việc tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh nhằm rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn, giúp sinh viên có thêm cơ hội thực tập và tiếp cận môi trường làm việc ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
Nhiều địa phương cũng chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ giai đoạn phát triển mới của ngành. An Giang đang triển khai đào tạo hàng nghìn lao động về ngoại ngữ, lễ tân quốc tế, nghi thức ngoại giao và kỹ năng phục vụ sự kiện để chuẩn bị cho APEC 2027, đồng thời tạo nền tảng nâng cao chất lượng dịch vụ trong dài hạn.
ĐỨC THỌ
