Bộ Nội vụ vừa yêu cầu các địa phương báo cáo tình hình tiền lương, tiền thưởng, nợ lương và quan hệ lao động tại doanh nghiệp (DN); đồng thời tổng hợp kế hoạch thưởng tết trước ngày 25/11.
Có tiền thưởng sớm, công nhân bớt áp lực lo tết
Thay vì chờ đến sát kỳ nghỉ, nhiều công nhân mong muốn được biết sớm mức thưởng và thời điểm nhận tiền để chủ động tính toán các khoản chi tiêu. Với những gia đình công nhân sống bằng tiền lương hàng tháng, thưởng tết thường là khoản thu nhập quan trọng để trang trải nhiều khoản chi cùng lúc, từ mua sắm thực phẩm, quần áo, quà biếu đến thanh toán tiền thuê trọ, gửi tiền về quê và mua vé tàu xe.
Chị Đào Thị Hà, công nhân Công ty Sankei VietNam, Khu chế xuất Tân Thuận (TPHCM) cho biết, gia đình chị đang thuê trọ, có con nhỏ học tiểu học. Những năm trước, tiền thưởng thường được trả sát ngày nghỉ tết nên việc mua sắm khá cập rập. Nhiều mặt hàng tăng giá vào thời điểm cận tết, trong khi vé xe về quê cũng khó đặt hơn. "Nếu được thưởng sớm, vợ chồng tôi có thể tranh thủ mua đồ tết, quà cho con và hai bên nội ngoại khi giá cả còn ổn định. Có tiền sớm cũng giúp tôi đặt vé xe về quê trước, không phải lo lắng vào những ngày cao điểm cuối năm", chị Hà chia sẻ.
Không chỉ mong muốn nhận tiền sớm, người lao động (NLĐ) còn quan tâm đến việc DN thông báo rõ mức thưởng và thời gian chi trả. Anh Nguyễn Văn Hiến, công nhân Công ty TNHH sản xuất và thương mại Nhất Trung (Hưng Yên) cho rằng, nếu DN chưa đủ điều kiện thanh toán toàn bộ tiền thưởng trước tết, có thể cân nhắc chia thành hai đợt, một phần chi sớm, phần còn lại thực hiện theo kế hoạch ban đầu.
Theo anh Hiến, nhiều công nhân cần tiền để thanh toán tiền trọ, gửi về quê phụ giúp cha mẹ chuẩn bị tết. Vì vậy, việc được thông báo sớm về mức thưởng và lịch trả tiền sẽ giúp họ chủ động hơn trong chi tiêu, tránh phải vay mượn khi các khoản cần thanh toán dồn vào cuối năm.
Mong muốn nhận thưởng sớm của NLĐ là chính đáng nhưng không phải DN nào cũng có thể đáp ứng. Những tháng cuối năm thường là giai đoạn tăng tốc sản xuất, hoàn thành đơn hàng và chuẩn bị kế hoạch kinh doanh cho năm mới. Trong khi đó, dòng tiền từ khách hàng có thể chưa được thu hồi kịp thời. Từ thực tế ngành may mặc, ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony cho biết, những tháng cuối năm là thời điểm nhiều DN phải tăng tốc để hoàn thành đơn hàng. Không ít đơn vị duy trì sản xuất đến khoảng ngày 26 tháng Chạp. Nếu chi thưởng quá sớm, một bộ phận công nhân có thể nghỉ việc trước khi hoàn thành đơn hàng, ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất và giao hàng. Đây cũng là lý do một số DN thường lựa chọn thời điểm thưởng sát tết hoặc giữ lại một phần tiền thưởng để khuyến khích NLĐ quay lại làm việc sau kỳ nghỉ.
Bên cạnh bài toán nhân lực, việc chi thưởng trước kế hoạch còn có thể khiến DN thiếu hụt vốn lưu động, nhất là những đơn vị vừa và nhỏ phải liên tục xoay vòng tiền để duy trì sản xuất. Theo đó, ông Quang Anh đề xuất, TPHCM nghiên cứu phương án bảo lãnh hoặc ứng trước khoản tiền thưởng để DN hoàn trả theo kế hoạch. Cách làm này có thể giúp NLĐ nhận tiền sớm hơn, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến nguồn vốn phục vụ sản xuất.
Chú trọng chăm lo tết cho NLĐ hoàn cảnh khó khăn…
Để chuẩn bị tết cho NLĐ, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam đã ban hành Kế hoạch số 56/KH-TLĐ về chăm lo Tết Đinh Mùi 2027, chủ đề “Tết sum vầy - Xuân ơn Đảng”, phương châm “Tất cả đoàn viên, NLĐ đều có tết, vui tết”. Theo đó, các cấp công đoàn tập trung nguồn lực chăm lo cho đoàn viên, NLĐ có hoàn cảnh khó khăn, thu nhập thấp; người bị ảnh hưởng bởi thiên tai, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mắc bệnh hiểm nghèo; người mất việc làm, giảm giờ làm hoặc bị nợ lương, thưởng.
Bên cạnh đó, công đoàn chú trọng chăm lo cho gia đình chính sách, NLĐ là đồng bào dân tộc thiểu số, người nhiều năm chưa có điều kiện về quê đón tết và người phải làm việc dịp tết. Theo kế hoạch, một nhóm đối tượng được lãnh đạo Tổng LĐLĐ Việt Nam thăm, tặng quà trị giá 2,5 triệu đồng/suất, gồm 2 triệu đồng tiền mặt và 500.000 đồng quà hiện vật; nhóm đối tượng khác nhận quà trị giá 1,5 triệu đồng/suất, gồm 1 triệu đồng tiền mặt và 500.000 đồng quà hiện vật.
Cùng với nguồn hỗ trợ của Tổng LĐLĐ Việt Nam, Công đoàn địa phương căn cứ điều kiện thực tế để tổ chức “Chuyến xe Công đoàn - Xuân 2027”, “Chuyến tàu Công đoàn - Xuân 2027”, “Chuyến bay Công đoàn - Xuân 2027”; ưu tiên NLĐ hoàn cảnh khó khăn, nhiều năm chưa thể về quê và những trường hợp cần hỗ trợ phương tiện đi lại dịp tết. Với NLĐ không thể về quê, các cấp công đoàn tổ chức chương trình “Tết không xa nhà” tại khu nhà trọ, công trường và các dự án…
Ông Võ Khắc Thái, Chủ tịch LĐLĐ TPHCM cho biết, theo kế hoạch, LĐLĐ TP dự kiến chăm lo khoảng 370.000 đoàn viên, NLĐ dịp tết 2027. Trong đó, tất cả hoạt động sẽ hướng về cơ sở, ưu tiên nơi có đông công nhân đang làm việc; phấn đấu đảm bảo 100% NLĐ khó khăn sẽ được chăm lo ít nhất 1 hoạt động. Ngày 15/11, đơn vị sẽ tặng quà tết sớm cho 350.000 - 400.000 công nhân, mỗi người 1 triệu đồng, chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản NLĐ, tổng kinh phí khoảng 350 - 400 tỷ đồng.
Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Chủ tịch Công đoàn Dệt May Việt Nam thông tin, chương trình “Tết sum vầy” sẽ được tổ chức tại nhiều địa điểm trên cả nước. Những năm qua, Công đoàn Dệt May Việt Nam phối hợp Tập đoàn Dệt May Việt Nam triển khai nhiều hoạt động thiết thực chăm lo cho NLĐ vào dịp tết như tặng quà, tổ chức gian hàng giảm giá, gian hàng 0 đồng, trao “tấm vé nghĩa tình” đưa NLĐ về quê đón tết…
Chương trình “Tết sum vầy - Ngày hội công nhân - Phiên chợ nghĩa tình” năm 2027 tại 3 miền quy tụ khoảng 37 gian hàng của 28 đơn vị, cung cấp nhiều mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu dịp tết. Sản phẩm bảo đảm chất lượng, được trợ giá 20 - 70%...
Bộ Nội vụ yêu cầu báo cáo tiền lương, thưởng tết tại doanh nghiệp trước 25/11
Nhằm kịp thời nắm bắt tình hình tiền lương, tiền thưởng và quan hệ lao động trong các DN, phục vụ công tác quản lý nhà nước và triển khai các giải pháp ổn định quan hệ lao động, nhất là trong dịp giáp tết, Bộ Nội vụ đề nghị giám đốc Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố chỉ đạo triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm.
Theo đó, Sở Nội vụ cần phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, LĐLĐ tỉnh và các cơ quan liên quan, giữa cấp tỉnh và cấp xã theo dõi hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN; việc làm, đời sống của NLĐ; tình hình quan hệ lao động tại DN và biến động lao động.
Bộ Nội vụ cũng yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về lao động, nhất là những quy định mới về việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật về lao động, xử lý nghiêm minh, kịp thời các trường hợp vi phạm.
Bộ Nội vụ cũng lưu ý thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ trong DN. Các địa phương cần chủ động triển khai giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tranh chấp lao động, đình công có thể phát sinh trước, trong và sau dịp Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán.
Khi phát sinh tranh chấp lao động, đình công, các cơ quan chức năng cần hỗ trợ các bên đối thoại, thương lượng, thỏa thuận để sớm giải quyết vụ việc, không để kéo dài, lan rộng, gây mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Đối với tiền lương, tiền thưởng, Bộ Nội vụ đề nghị Sở Nội vụ hướng dẫn, hỗ trợ DN phối hợp, trao đổi với tổ chức công đoàn cơ sở rà soát hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế trả lương và quy chế thưởng. Việc rà soát nhằm bảo đảm thực hiện chế độ tiền lương, tiền thưởng và các chế độ, chính sách khác đối với NLĐ theo đúng quy định và nội dung đã thỏa thuận.
Các DN cần xây dựng phương án thưởng theo kết quả sản xuất, kinh doanh năm 2026 theo Điều 104 Bộ luật Lao động, đồng thời thông báo công khai để NLĐ trong DN biết.
Bộ Nội vụ giao các Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất báo cáo tình hình lao động, tiền lương, nợ lương và quan hệ lao động năm 2026; kế hoạch thưởng của DN theo kết quả sản xuất, kinh doanh dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán 2027. Các số liệu tổng hợp phải gửi về Bộ Nội vụ trước ngày 25/11.
Hà Phương - Vân Khánh
