Ngày trở về sau những năm tháng chấp hành án thường đi cùng nhiều thử thách, phía trước là gia đình, công việc và cuộc sống phải bắt đầu lại, nhưng phía sau vẫn là những mặc cảm, định kiến có thể khiến một người khó tìm được chỗ đứng trong cộng đồng. Trong hành trình ấy, sự thay đổi của chính mỗi người là điều quyết định. Tuy nhiên, một người muốn làm lại cuộc đời cũng cần được trao cơ hội. Khi chính quyền, lực lượng công an, doanh nghiệp và cộng đồng cùng chung tay, con đường tái hòa nhập có thể được mở rộng bằng những việc rất cụ thể: Một khoản vốn, một công việc, một lời động viên sẽ giúp người lẫm lỗi tự tin vươn lên làm lại cuộc đời.
Cả nước hiện có hơn 1.500 mô hình tái hòa nhập cộng đồng được triển khai. Các mô hình này góp phần giúp nhiều người chấp hành xong án phạt tù vượt qua mặc cảm, tích cực lao động, sản xuất, ổn định cuộc sống và từng bước đóng góp cho xã hội.
Từ quyết tâm làm lại đến những mô hình kinh tế hiệu quả
Hơn 2 năm sau khi trở về cuộc sống đời thường, anh Nguyễn Trung Thành (Đồng Nai) trở thành điển hình tiên tiến tại địa phương với các mô hình trồng trọt, chăn nuôi mang lại hiệu quả kinh tế. Những ngày đầu trở về, anh Thành chọn cách sống lặng lẽ. Anh một mình vào rẫy, hạn chế giao du với bạn cũ và chủ động tránh xa những cám dỗ từng khiến cuộc sống của mình đi sai hướng. “Muốn làm lại thì trước hết bản thân phải quyết tâm. Tôi chọn công việc làm ăn, hạn chế những mối quan hệ không tốt và tập trung xây dựng cuộc sống”, anh Thành chia sẻ.
Từ mô hình trồng trọt, khi sản xuất dần ổn định, anh tiếp tục đầu tư chăn nuôi. Trong quá trình đó, anh nhận được sự hỗ trợ của chính quyền và lực lượng công an địa phương để tiếp cận nguồn vốn vay 120 triệu đồng. Có vốn, anh tôn tạo chuồng trại, mở rộng sản xuất và từng bước gây dựng cơ ngơi. Từ một người trở về với nhiều mặc cảm, anh Thành đã tạo cho mình hướng đi mới bằng chính lao động của mình. Theo anh, quyết tâm của bản thân là yếu tố quan trọng nhất. Nhưng để một người có thể đứng vững sau khi trở về, sự đồng hành của gia đình và xã hội cũng có ý nghĩa đặc biệt.
Tại phường Châu Sơn (Ninh Bình), câu chuyện của anh Đinh Văn Long cũng cho thấy sức mạnh của niềm tin. Từng trải qua giai đoạn khủng hoảng tâm lý vì bị kỳ thị, anh Long vẫn mong muốn được sống và làm việc như một người bình thường. Với sự động viên, bảo lãnh của lực lượng công an địa phương, anh được một doanh nghiệp cho vay 50 triệu đồng không lãi suất trong 5 năm để khởi nghiệp. Từ số vốn ban đầu, anh đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất gỗ. Đến nay, xưởng duy trì lượng đơn hàng ổn định, đồng thời tạo việc làm cho những người từng có hoàn cảnh tương tự.
Từ những câu chuyện này có thể thấy, tái hòa nhập cộng đồng không chỉ dừng ở việc giúp một người trở về địa phương. Điều quan trọng hơn là tạo cho họ điều kiện để sống bằng lao động chân chính và chứng minh sự thay đổi của mình.
Vốn chính sách mở cơ hội cho người trở về
Với nhiều người chấp hành xong án phạt tù, thiếu vốn là một trong những trở ngại lớn khi bắt đầu lại. Không có tài sản tích lũy, khó tiếp cận tín dụng thương mại, trong khi nhu cầu tạo việc làm và ổn định cuộc sống rất cấp thiết. Trong bối cảnh đó, nguồn vốn tín dụng chính sách đang trở thành một kênh hỗ trợ thiết thực.
Từ năm 2023 đến nay, hơn 13.000 người chấp hành xong án phạt tù đã được vay trên 1.000 tỷ đồng vốn tín dụng chính sách để sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế gia đình và ổn định cuộc sống.
Tại Thái Nguyên, hiệu quả của chính sách được thể hiện qua nhiều mô hình cụ thể. Tại thôn Tin Đồn, xã Chợ Rã, ông Lưu Văn Trung từng trở về địa phương với hai bàn tay trắng. Những khó khăn ban đầu khiến ông không biết bắt đầu từ đâu. Từ khoản vay 100 triệu đồng của Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Ba Bể, ông Trung cùng gia đình đầu tư mở rộng chuồng trại nuôi lợn nái, lợn thịt, kết hợp trồng rừng. Những ngày đầu gây dựng mô hình còn nhiều khó khăn, nhưng gia đình ông kiên trì từng bước. Đến nay, kinh tế đã dần ổn định, ngôi nhà mới được xây dựng khang trang hơn. “Nếu không có nguồn vốn chính sách, có lẽ tôi vẫn chưa biết bắt đầu lại từ đâu”, ông Trung chia sẻ.
Tại thôn Cốc Lùng, xã Phúc Lộc (Thái Nguyên), gia đình chị Triệu Mùi Khe cũng sử dụng 100 triệu đồng vốn vay để đầu tư nuôi trâu, bò theo hướng vỗ béo kết hợp sinh sản. Đàn gia súc hiện phát triển lên 6 con, bước đầu mang lại nguồn thu nhập ổn định. “Có vốn, được hướng dẫn cách làm ăn, gia đình tôi yên tâm hơn, từng bước ổn định cuộc sống”, chị Khe cho biết.
Không chỉ cung cấp vốn, việc triển khai chính sách tại cơ sở còn có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và lực lượng công an. Người vay được hướng dẫn lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp, đồng hành trong quá trình phát triển kinh tế. Từ chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng cây ăn quả, phát triển kinh tế rừng đến kinh doanh nhỏ, nhiều mô hình sinh kế đang được hình thành từ nguồn vốn ưu đãi. Một số mô hình không chỉ giúp gia đình thoát nghèo mà còn tạo thêm tích lũy, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trung tướng Trần Văn Thiện, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng (Bộ Công an) cho biết, công tác tuyên truyền, giáo dục và lan tỏa các mô hình tái hòa nhập cộng đồng cần tiếp tục được tăng cường, nhất là trên các nền tảng mạng xã hội. Lực lượng công an phối hợp với chính quyền địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá tiếp cận nguồn vốn, có điều kiện sản xuất, kinh doanh và ổn định cuộc sống.
Khi một người trở về được trao cơ hội làm việc, được tiếp cận nguồn vốn, được gia đình và cộng đồng tin tưởng, họ có thêm điều kiện để tự đứng trên đôi chân của mình. Và khi những người từng lầm lỗi có thể làm ăn chân chính, chăm lo gia đình, tạo việc làm cho người khác và đóng góp cho địa phương, đó chính là kết quả bền vững nhất của hành trình tái hòa nhập.
ĐỨC THỌ
