Greg Keogh không chịu nổi cảnh đi làm xa, mặc đồ công sở và cảm giác kiệt sức sau mỗi ngày làm việc. Để thoát khỏi guồng quay công việc văn phòng từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều, anh quyết định bước chân vào thế giới được gọi là “thu nhập thụ động”. Giống phần lớn những người ở độ tuổi 30, Keogh không có quỹ tín thác hay khoản tiết kiệm đủ lớn để sống bằng cổ tức đầu tư. Vì vậy, anh tìm kiếm một cách kiếm tiền ít tốn công sức, giúp giải phóng thời gian.
Cơ hội đến từ một cuộc trò chuyện tình cờ với một người nuôi chó, người rất hào hứng vì tìm được một cây lăn bụi lớn hơn bình thường. Là kỹ sư cơ khí được đào tạo bài bản, Keogh đã thiết kế một cây lăn bụi gần bằng chiều rộng của cuộn khăn giấy và đưa lên Amazon để bán. Sản phẩm nhanh chóng thành công.
Keogh hoàn toàn có thể xây dựng một đế chế lăn bụi. Thay vào đó, anh chọn cách “đủ dùng”. 7 năm sau, anh chỉ dành khoảng 2 giờ hoặc ít hơn mỗi tháng cho công việc này nhưng vẫn thu về từ 50.000 đến 115.000 USD mỗi năm.
Phần thưởng lớn hơn là anh có thể tự quyết định sẽ dành thời gian và năng lượng cho điều gì mà không quá bận tâm đến việc nó mang lại bao nhiêu tiền. “Đó mới là quyền lực tối thượng”, Keogh hiện sống tại Austin, bang Texas nói.
Nếu huyền thoại về “Giấc mơ Mỹ” từng là làm việc chăm chỉ để vươn lên, thì với một số người nó là giấc mơ rằng họ không phải làm việc nữa. Mô hình này đang tiếp thêm động lực từ cảm giác ngày càng phổ biến rằng hình thức làm việc truyền thống đã không còn hiệu quả.
Tháng 3 vừa qua, tỷ lệ lao động Mỹ hài lòng với mức lương và cơ hội thăng tiến xuống mức thấp nhất kể từ khi Cục Dự trữ Liên bang New York bắt đầu khảo sát vào năm 2014.
Trên mạng xã hội, những người say mê thu nhập thụ động liên tục thử nghiệm các ý tưởng kỳ lạ và trao đổi kinh nghiệm với nhau. Một số người kiếm được tiền thật và giành lại thời gian cho bản thân. Nhưng nhiều ý tưởng lan truyền trên mạng lại vô giá trị hoặc thậm chí là lừa đảo.
Trong những năm gần đây, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đã xử lý nhiều mô hình bị cáo buộc lừa người tiêu dùng hàng triệu USD bằng lời hứa kiếm tiền dễ dàng.
Trí tuệ nhân tạo (AI) khiến cuộc săn tìm thu nhập thụ động bùng nổ hơn nữa. Nhiều người liên tục hỏi chatbot về các mẹo kiếm tiền và sử dụng công cụ tạo nội dung để sản xuất hàng loạt video, sách và các sản phẩm truyền thông khác với hy vọng kiếm tiền trực tuyến.
Theo một khảo sát được nền tảng đầu tư thực hiện năm 2025, hơn một nửa người Mỹ, trong đó có 60% người thuộc thế hệ Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) trưởng thành cho rằng, một công việc toàn thời gian truyền thống sẽ không giúp họ đạt được mục tiêu tài chính. Khoảng 1/4 người Mỹ cho biết họ có công việc tay trái bên cạnh công việc chính.
Một khảo sát của nền tảng tài chính Cash App hồi tháng 3 cho thấy, 44% người từ 18 đến 28 tuổi có ít nhất một nguồn thu nhập không đến từ công việc toàn thời gian hoặc bán thời gian.
Các hoạt động tạo thu nhập thụ động không được thống kê riêng trong dữ liệu lao động của Chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, một nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang Boston cho thấy vào năm 2022, khoảng 10% lao động Mỹ kiếm tiền từ các hoạt động được xếp vào nhóm “ít tốn công lao động”, ví dụ như bán hàng trên eBay.
Nhiều người tận dụng hàng loạt nền tảng để biến tài sản cá nhân thành nguồn thu nhập tương đối thụ động. Airbnb hiện có hơn 5,5 triệu chủ nhà trên toàn cầu. Tính đến năm 2024, khoảng 140.000 người đã cho thuê xe thông qua nền tảng Turo. Các mô hình tương tự cũng tồn tại đối với thuyền, xe cắm trại, hồ bơi hoặc kho chứa đồ trong gara.
Thu nhập thụ động không chỉ là mục tiêu tài chính. Nó còn là trạng thái lý tưởng nơi công việc trở thành lựa chọn chứ không phải nghĩa vụ, còn thời gian thì dồi dào. Trong khi AI làm gia tăng nỗi lo mất việc làm, nó cũng mở ra khả năng kiếm thêm thu nhập mà gần như không cần lao động quá nhiều.
Mức độ quan tâm trên Google đối với chủ đề thu nhập thụ động đã tăng khoảng 50% trong thập niên 2020. Một cộng đồng Reddit chuyên về chủ đề này thu hút khoảng nửa triệu lượt truy cập mỗi tuần. Tuy nhiên, không phải ai cũng thành công. Ana Lohrmann (43 tuổi) đã chi hàng nghìn USD cho các khóa học do những người tự nhận là thành công trong lĩnh vực kiếm tiền trực tuyến giảng dạy. Không có khóa học nào mang lại kết quả như kỳ vọng.
Theo Bộ Tư pháp Mỹ, một người đàn ông ở bang Bắc Carolina đã sử dụng AI tạo ra hàng trăm nghìn bài hát và dùng mạng lưới bot để phát chúng hàng tỷ lần nhằm thu hơn 8 triệu USD tiền bản quyền. Người này đã nhận tội vào tháng 3 với cáo buộc âm mưu lừa đảo qua mạng.
ĐỨC HOÀNG (theo WSJ)
