Kohatsu là một trong số ngày càng nhiều con cháu của những người Nhật Bản di cư trở về để tìm lại cội nguồn gia đình. Xu hướng này được thúc đẩy bởi mạng xã hội, đồng yên suy yếu và sự gia tăng quan tâm đến việc nghiên cứu gia phả.
Hiện ước tính có khoảng 5 triệu người gốc Nhật sinh sống ở nước ngoài. Sự phát triển của loại hình du lịch tìm về cội nguồn đang mở ra cơ hội thúc đẩy kinh tế địa phương, đồng thời tăng cường giao lưu văn hóa và sự thấu hiểu giữa các cộng đồng.
“Chúng tôi vô cùng hạnh phúc khi tìm lại được cội nguồn của mình. Đây là trải nghiệm rất xúc động”, ông Kohatsu, kế toán viên người Brazil gốc Nhật Bản (68 tuổi) đến từ thành phố Sao Paulo chia sẻ trong chuyến thăm hồi giữa tháng 5 tới Trung tâm Giao lưu Văn hóa và Di cư Hải ngoại Kobe cùng con gái Jessica.
Trung tâm này được thành lập năm 1928 với tên gọi Trung tâm Tiếp nhận Người di cư quốc gia - nơi các di dân lưu trú trong thời gian ngắn trước khi lên đường ra nước ngoài. Đến năm 1971, rất nhiều người di cư đã đi qua cơ sở này trước khi khởi hành tới các điểm đến như Brazil.
Cha của Kohatsu sinh năm 1929 tại làng Nishihara, tỉnh Okinawa. Cũng trong năm đó, ông rời Nhật Bản sang Brazil cùng người thân thuộc 3 thế hệ trong gia đình, bao gồm cụ cố, ông bà nội, để làm việc tại đồn điền cà phê.
Do cha hiếm khi nhắc đến cuộc di cư, ông Kohatsu luôn mong muốn tìm hiểu rõ hơn về hành trình của gia đình mình. “Tôi luôn muốn biết cha mình đã đến Brazil như thế nào và cùng những ai. Cha rất ít khi kể về chuyện này vì vậy tôi muốn hiểu rõ hơn về hoàn cảnh khiến ông rời Nhật Bản. Những hồ sơ này vô cùng quý giá vì chúng kết nối chúng tôi với tổ tiên”, ông nói.
Trung tâm hiện cung cấp cho khách tham quan các bản danh sách hành khách chi tiết do Thư viện Quốc hội Nhật Bản lưu giữ, cùng với các bản sao ảnh chụp tập thể trước ngày khởi hành, nếu còn lưu trữ.
Theo ông Masanori Yabu, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nhật Bản - Brazil tại Kobe, đơn vị thúc đẩy giao lưu giữa hai quốc gia, số lượng khách đến trung tâm đã tăng đều trong những năm gần đây. Trong năm tài khóa 2024, trung tâm đón 165 đoàn khách, tăng lên 243 đoàn trong năm tài khóa 2025.
Ông Yabu cho biết, trung tâm được biết đến rộng rãi hơn sau khi xuất hiện trong nhiều video trên mạng xã hội, đặc biệt là các video do những cặp vợ chồng người Nhật Bản và người Brazil gốc Nhật thực hiện.
Trong những năm gần đây, sự quan tâm đến việc truy tìm lịch sử gia đình cũng gia tăng trên phạm vi toàn cầu nhờ sự phổ biến của các dịch vụ xét nghiệm ADN cung cấp thông tin về nguồn gốc tổ tiên. Chính phủ Nhật Bản cũng đặc biệt quan tâm đến xu hướng này trong cộng đồng con cháu của những người Nhật di cư ở nước ngoài, bởi đây có thể trở thành động lực mở rộng du lịch quốc tế đến Nhật Bản.
Trước nhu cầu ngày càng tăng, các chính quyền địa phương và nhiều tổ chức cũng đã triển khai các chương trình hỗ trợ. Từ năm tài khóa 2016, Thư viện tỉnh Okinawa đã cung cấp dịch vụ hỗ trợ khoảng 400.000 con cháu của người Okinawa đang sinh sống ở nước ngoài truy tìm nguồn gốc gia đình. Mỗi năm, thư viện tiếp nhận khoảng 250 yêu cầu.
Công ty Kaju có trụ sở tại Tokyo, chuyên cung cấp dịch vụ xây dựng cây gia phả và nghiên cứu phả hệ, đã ra mắt trang web bằng tiếng Anh từ năm ngoái nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ khách hàng quốc tế. Hiện, công ty nhận từ 30 đến 50 yêu cầu tư vấn mỗi tháng và con số này vẫn tiếp tục tăng đều.
Bà Sachiko Kawakami, giáo sư Đại học Ngoại ngữ Kyoto, chuyên nghiên cứu lịch sử khu vực Mio cho rằng, những người quan tâm đến cội nguồn thường có xu hướng quay trở lại cùng một địa điểm nhiều lần.
Theo bà, làn sóng tìm về cội nguồn không chỉ có tiềm năng thúc đẩy phát triển kinh tế và hồi sinh các địa phương mà còn góp phần nâng cao hiểu biết về lịch sử địa phương thông qua giao lưu văn hóa. Tuy nhiên, chính phủ trung ương và các địa phương cần tiếp tục cải thiện cơ sở hạ tầng và các dịch vụ hỗ trợ nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách.
DIỆU LINH (theo Japan Today)
