Yu Chenhao (13 tuổi) đang có kỳ nghỉ hè nhưng lại dành 5 ngày tại Hàng Châu để học về AI, cùng 20 học sinh khác trong chương trình Trại hè AI dành cho các nhà sáng lập trẻ.
Các học viên từ 12 - 18 tuổi dành nhiều giờ trước máy tính, học cách viết câu lệnh cho AI, lập trình và phát triển sản phẩm. Có thời điểm, ban tổ chức thông báo nghỉ giải lao, nhiều em vẫn không muốn rời máy tính và tiếp tục hoàn thiện dự án ngay cả khi tham quan trụ sở.
Nhóm của Yu phát triển một hộp thuốc thông minh có khả năng nhắc người cao tuổi uống thuốc đúng giờ và đúng liều. Ý tưởng xuất phát từ những vấn đề thực tế trong gia đình, sau đó được nhóm khảo sát và phát triển thành sản phẩm thử nghiệm.
Một học viên khác, Li Peiran (12 tuổi) ban đầu cho rằng AI chỉ là công việc khô khan với những dòng mã. Sau 5 ngày, em đã tạo nguyên mẫu một trò chơi giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể và muốn tiếp tục phát triển thành phần mềm.
Những câu chuyện như vậy đang xuất hiện ngày càng nhiều tại Trung Quốc khi nước này đẩy mạnh đào tạo kỹ năng AI từ bậc phổ thông. Thị trường giáo dục AI của Trung Quốc được dự báo đạt 160 tỷ nhân dân tệ vào năm 2027 và tiến tới gần 180 tỷ nhân dân tệ vào năm 2030.
Trong khi chưa có thống kê chính thức về số lượng, các trại hè AI dành cho thanh thiếu niên đã gia tăng nhanh trong năm nay, với mức phí từ vài trăm đến hơn 20.000 nhân dân tệ. Xu hướng này cũng phù hợp với kế hoạch của Bắc Kinh nhằm đưa giáo dục AI vào chương trình tiểu học và trung học, hướng tới triển khai mô hình “AI + giáo dục” ở mọi cấp học vào năm 2030.
Đằng sau làn sóng đào tạo sớm còn có một động lực khác: Nhu cầu nhân lực AI chất lượng cao đang tăng mạnh trong các tập đoàn công nghệ Trung Quốc.
Tháng 7, một bức ảnh chụp thư mời thực tập được lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy một sinh viên ngành khoa học máy tính của Đại học Thanh Hoa được cho là nhận mức thù lao 5.500 nhân dân tệ/ngày từ công ty trí tuệ nhân tạo DeepSeek. Nếu tính 22 ngày làm việc, con số này tương đương hơn 120.000 nhân dân tệ/tháng, cao gấp gần 19 lần mức lương trung bình 6.435 nhân dân tệ/tháng của một cử nhân mới tốt nghiệp.
DeepSeek không bình luận về thông tin trên, trong khi các tin tuyển dụng của công ty cho thấy thực tập sinh phát triển mô hình lớn có mức thù lao phổ biến 500 - 1.000 nhân dân tệ/ngày, kèm hỗ trợ nhà ở.
Tuy nhiên, đây không phải là mức thu nhập phổ biến của mọi lao động AI. Theo 51job, mức lương trung vị của kỹ sư thuật toán mô hình lớn tại Trung Quốc khoảng 24.760 nhân dân tệ/tháng, trong khi vị trí kiểm thử AI ở mức 13.621 nhân dân tệ. Khoảng cách cho thấy phần thưởng lớn chủ yếu tập trung vào nhóm nhân sự sở hữu kỹ năng toán học, thuật toán và nghiên cứu đặc biệt.
Các tập đoàn công nghệ lớn cũng đang tăng tỷ trọng tuyển dụng nhân sự AI. Công ty Baidu cho biết, hơn 90% trong 4.000 lời mời dành cho sinh viên tốt nghiệp năm 2026 sẽ liên quan đến AI, trong khi Alibaba dự kiến các vị trí AI chiếm hơn 60% trong hơn 7.000 lời mời tuyển dụng.
Sức ép này đang khiến cuộc cạnh tranh nhân tài diễn ra từ rất sớm. Nhà sáng lập công ty ByteDance Zhang Yiming đồng sáng lập một trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận, mỗi năm tuyển 30 học sinh từ 16 - 18 tuổi để nghiên cứu toàn thời gian.
Với nhiều phụ huynh Trung Quốc, AI đang trở thành một kỹ năng mà trẻ em sớm hay muộn cũng phải tiếp cận. Một số gia đình tìm đến các trại hè với hy vọng con có thêm kỹ năng, kinh nghiệm và sự tự tin; thậm chí có người kỳ vọng việc phát triển sản phẩm, đăng ký bằng sáng chế có thể hỗ trợ quá trình tuyển sinh.
Nhưng chính những người tổ chức các chương trình này cũng cảnh báo không nên biến nỗi lo AI thành động lực chính. Ma Wenting, Trưởng ban tổ chức trại hè của Ant Digital cho rằng, điều quan trọng hơn là để trẻ trực tiếp sử dụng AI tạo ra sản phẩm mà chúng thực sự quan tâm.
Cuộc chạy đua nhân tài AI đang diễn ra ở quy mô lớn, nhưng chính sự khó đoán của công nghệ lại khiến các doanh nghiệp phải tìm kiếm sớm hơn. Như vậy, các trại hè dành cho trẻ em không chỉ phản ánh sự thay đổi trong giáo dục mà còn cho thấy một cuộc cạnh tranh nhân lực mới đang hình thành: Doanh nghiệp muốn tiếp cận nhân tài trước khi họ thực sự trở thành nhân tài.
LÊ HƯNG (theo CNA)
