Khi ngày càng nhiều người cao tuổi tại Trung Quốc lựa chọn du học để thực hiện những ước mơ còn dang dở, hệ thống giáo dục của nước này đang phải đối mặt với thách thức đáp ứng nhu cầu học tập của một xã hội đang già hóa nhanh chóng.
Bà Qiu Lianru, 66 tuổi, năm ngoái đã trở thành học viên của một chương trình ngắn hạn tại Đại học Nghệ thuật Bournemouth (Anh). Không chọn một cuộc sống nghỉ hưu an nhàn theo lối truyền thống, bà Qiu theo học các môn thiết kế thời trang, in ấn, chế tác trang sức và nhiếp ảnh, đồng thời sinh hoạt tại ký túc xá sinh viên. Theo bà, việc học mang lại cảm giác viên mãn từ bên trong. “Tôi muốn bản thân mình tiếp tục tỏa sáng từ bên trong sau khi nghỉ hưu”, bà Qiu chia sẻ. Người phụ nữ đến từ Bắc Kinh này từng là sinh viên đại học vào năm 1978, vốn là điều rất hiếm hoi vào thời điểm đó. Sau đó bà theo đuổi công việc kỹ sư đường sắt và nghỉ hưu vào năm 2014.
Niềm hứng thú với việc du học bắt đầu nhen nhóm khi bà bị gãy xương vào năm 2024 và phải ở nhà dưỡng bệnh trong một năm. Do rào cản ngôn ngữ và khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ, bà Qiu quyết định tham gia một chương trình học ngắn hạn thông qua một tổ chức tư vấn du học.
Đồng sáng lập tổ chức này, bà Zi Wenli cũng vừa nghỉ hưu năm 2024. Sau khi nghỉ hưu, bà Zi đã thành lập một câu lạc bộ dành riêng cho người cao tuổi muốn du học và trong năm qua đã đưa gần 300 học viên lớn tuổi tham gia các chương trình đào tạo ngắn hạn ở nước ngoài. Một khóa học kéo dài từ 2 đến 4 tuần có chi phí khoảng 20.000 - 60.000 nhân dân tệ (khoảng 76 triệu đến 229 triệu đồng), chưa bao gồm vé máy bay. Tổ chức này cũng cung cấp phiên dịch viên và trợ giảng để hỗ trợ học viên.
Bà Zi từng tổ chức một buổi phát trực tiếp về chủ đề du học dành cho người cao tuổi và nhận được hơn 500 tin nhắn từ nhóm người cao tuổi muốn tìm hiểu về các chương trình quốc tế. Theo bà, nhiều người sau khi nghỉ hưu thường trải qua cảm giác hụt hẫng, và việc bị gán nhãn “người cao tuổi” đôi khi cũng khiến họ cảm thấy bị gạt ra ngoài lề xã hội. Bà Qiu cũng cho biết du học từng là ước mơ thời trẻ của bà nhưng không thể thực hiện vì gánh nặng công việc và gia đình.
Nhận thấy xu hướng này, nhiều tổ chức giáo dục quốc tế khác cũng bắt đầu triển khai các chương trình dành riêng cho sinh viên lớn tuổi.
Bà Zi cho biết, hơn 85% khách hàng của bà là phụ nữ, những người thường hy sinh nhiều hơn cho gia đình và “gần như chưa từng thực sự sống cho bản thân”. Đáng chú ý, phần lớn khách hàng thuộc nhóm thu nhập cao.
Ông Li Jiacheng, Phó Viện trưởng điều hành Viện Giáo dục Suốt đời Thượng Hải thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông (Trung Quốc) cho rằng, thế hệ người nghỉ hưu mới hiện nay chủ yếu là những người được hưởng lợi từ chính sách cải cách và mở cửa của Trung Quốc năm 1978. Họ được tiếp cận giáo dục tốt hơn và có những mục tiêu sống đa dạng hơn. Ông dự đoán giáo dục du học dành cho người cao tuổi sẽ trở thành một trong những thành tố quan trọng của “nền kinh tế người cao tuổi” tại Trung Quốc.
Trung Quốc là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Năm 2025, dân số từ 60 tuổi trở lên của nước này đã vượt 320 triệu người, tăng thêm 13 triệu so với năm trước đó. Nhóm dân số cao tuổi hiện chiếm khoảng 23% tổng dân số cả nước. Tỷ lệ này được dự báo vượt 30% vào năm 2035 và đạt đỉnh vào khoảng năm 2050, đặt ra thách thức lớn đối với lực lượng lao động đang thu hẹp của Trung Quốc. Trong khi đó, hệ thống giáo dục của nước này cũng phải đối mặt với áp lực đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của người cao tuổi sau khi nghỉ hưu.
Ông Li Jiacheng cho biết, các trường dành cho người cao tuổi do chính quyền Thượng Hải quản lý, thường được gọi là “đại học người cao tuổi”, hiện chủ yếu cung cấp các khóa học mang tính sở thích và cần phát triển thêm những chương trình đào tạo chuyên sâu với kiến thức và kỹ năng bài bản hơn. Ông cũng chỉ ra rằng các cơ sở này đang thiếu đội ngũ giảng viên toàn thời gian.
DIỆU LINH (theo South China Morning Post)
