Sinh ra trong gia đình người Mông còn mang nặng tư tưởng "con gái không cần học nhiều", phải đến năm 18 tuổi chị mới lần đầu tiên được cắp sách đến trường. Năm 2013, ở tuổi 39, chị nhận tấm bằng đại học, đánh dấu chặng đường mà chính chị cũng từng nghĩ là rất khó có thể đi đến đích.
Có kiến thức, chị không chọn rời quê hương để tìm kiếm công việc ổn định ở nơi khác. Điều khiến chị trăn trở là làm thế nào để những người phụ nữ Mông cũng có cơ hội vươn lên ngay trên chính mảnh đất mình sinh ra. Năm 2017, sau nhiều năm ấp ủ, chị quyết định thành lập Hợp tác xã Lanh Trắng Sà Phìn.
Nghề dệt lanh cũng đã gắn bó với người Mông từ nhiều đời nhưng chủ yếu phục vụ nhu cầu trong gia đình, giá trị kinh tế chưa cao, đầu ra bấp bênh nên ngày càng ít người còn mặn mà gìn giữ. Chị Cầu tin rằng nếu biết kết hợp giữa nghề truyền thống với nhu cầu của thị trường thì những tấm vải lanh không chỉ gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn có thể mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
Điều đặc biệt những xã viên đầu tiên của hợp tác xã đều là phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn. Có người là nạn nhân của bạo lực gia đình, có người từng bị mua bán trở về, người thì quanh năm chỉ biết mấy sào nương đá.
Từ 15 xã viên ban đầu, sau gần 7 năm hoạt động, Hợp tác xã Lanh Trắng đã phát triển lên 125 xã viên, trong đó có 32 thành viên góp vốn, còn lại làm việc tại 7 tổ liên kết ở nhiều xã, thị trấn trên địa bàn. Thu nhập của người lao động tăng lên khoảng 5 - 7 triệu đồng mỗi tháng.
Không dừng lại ở việc tạo việc làm, hợp tác xã còn chủ động khảo sát nhu cầu của các hộ nghèo để hỗ trợ giống lanh, hướng dẫn kỹ thuật canh tác và cam kết thu mua toàn bộ nguyên liệu. Người dân chỉ cần chuyên tâm trồng lanh, dệt vải, còn khâu nhuộm màu, thiết kế, may mặc và tiêu thụ sản phẩm được hợp tác xã đảm nhận.
Mô hình ấy tạo nên chuỗi liên kết khép kín, giúp người dân yên tâm sản xuất, đồng thời gìn giữ nghề dệt lanh truyền thống vốn có nguy cơ mai một trước sự phát triển của các loại vải công nghiệp. Đến nay, Hợp tác xã đã phát triển gần 50 dòng sản phẩm từ lanh tự nhiên.
Không chỉ là người sáng lập hợp tác xã, trên cương vị Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sà Phìn, chị Vàng Thị Cầu còn là điểm tựa của nhiều hội viên phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn. Chị tích cực vận động nguồn lực hỗ trợ trẻ mồ côi, người già neo đơn, kêu gọi hàng trăm suất quà cho các hộ nghèo, đồng thời cùng người dân làm hàng nghìn mét đường bê tông để cải thiện điều kiện đi lại ở vùng cao.
Nhận thấy nhiều phụ nữ không thể đi làm xa vì phải chăm sóc gia đình, chị còn hỗ trợ máy khâu, tổ chức dạy nghề ngay tại địa phương để họ có thể làm việc tại nhà, tăng thêm thu nhập mà vẫn chăm lo được cho con cái. Bản thân gia đình chị cũng phát triển mô hình nuôi hơn 70 tổ ong lấy mật. Mỗi năm, nguồn thu từ mật ong mang lại hàng trăm triệu đồng.
Những nỗ lực không ngừng nghỉ của chị đã được ghi nhận bằng nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp, ngành. Đặc biệt, Đề án phát triển sản phẩm dệt thổ cẩm từ lanh tự nhiên do chị xây dựng đã xuất sắc giành giải cao tại Cuộc thi "Ý tưởng phụ nữ khởi nghiệp" do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức. Chị cũng 2 lần được vinh danh tại chương trình Phụ nữ khởi nghiệp toàn quốc với các giải thưởng dành cho những mô hình tạo tác động tích cực đối với cộng đồng.
XUÂN MAI
