Với chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa”, Đề án “Đoàn Thanh niên cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử” được TƯ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phát động nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ; hướng tới lưu giữ những ký ức của các nhân chứng lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.
Không chỉ nhằm hình thành một kho tư liệu lịch sử, quan trọng hơn là Đề án tạo ra một phương thức giáo dục truyền thống trực quan, sinh động và giàu sức thuyết phục. Thông qua việc trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe, ghi chép, ghi âm, ghi hình và số hóa lời kể của các nhân chứng, đoàn viên, thanh thiếu nhi được tiếp cận lịch sử bằng những câu chuyện có thật, những con người cụ thể và những ký ức sống động.
Đề án vừa tạo ra sản phẩm lưu trữ, vừa là hành trình tự giáo dục, giúp người trẻ hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và trách nhiệm tiếp nối truyền thống các thế hệ cha anh; đồng thời, thể hiện sự đổi mới trong công tác giáo dục truyền thống của tổ chức Đoàn, kết hợp giữa các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, hành trình về nguồn với ứng dụng công nghệ số; từng bước chuyển những câu chuyện lịch sử thành dữ liệu, học liệu và các sản phẩm truyền thông phù hợp với phương thức tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ.
Sau một năm triển khai, Đề án đã đạt nhiều kết quả nổi bật. Toàn hệ thống website tiếp nhận và thu thập câu chuyện lịch sử đã ghi nhận hơn 712.000 câu chuyện của trên 112.000 nhân chứng lịch sử. Nhiều câu chuyện lần đầu tiên được ghi chép, ghi âm, ghi hình và số hóa; nhiều thư từ, nhật ký, hình ảnh, kỷ vật quý được sưu tầm, phục hồi và bổ sung vào kho dữ liệu lịch sử số.
Nội dung các câu chuyện phản ánh sinh động các giai đoạn lịch sử của dân tộc, từ ký ức của các Bà Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, thương, bệnh binh, cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong đến thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng. Qua từng lời kể là những câu chuyện về chiến trường, hậu phương, tình đồng chí, đồng đội, ý chí chiến đấu và những hy sinh thầm lặng vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Đáng chú ý, các câu chuyện không chỉ được lưu giữ dưới dạng dữ liệu mà còn được chuyển hóa thành nhiều sản phẩm truyền thông như bài viết, video, podcast (tệp âm thanh kỹ thuật số), infographic (đồ họa thông tin), triển lãm số, bản tin gắn mã QR, sách và tài liệu phục vụ sinh hoạt Đoàn - Hội - Đội.
Nhiều địa phương xây dựng "Trạm ký ức", góc truyền thống, không gian trưng bày tại trường học, thư viện, bảo tàng và di tích, tạo điều kiện để người dân, đặc biệt là thanh thiếu nhi, tiếp cận lịch sử theo cách gần gũi và hiện đại.
Một dấu ấn nổi bật là Cổng thông tin cauchuyenlichsu.vn đã bước đầu hình thành kho dữ liệu lịch sử số có quy mô lớn, phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục, nghiên cứu, báo chí và xuất bản trong thời gian tới.
Phát biểu tại Hội nghị sơ kết Đề án “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử”, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư TƯ Đoàn, Chủ tịch TƯ Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra TƯ Đoàn nhấn mạnh, việc lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử đang là cuộc chạy đua với thời gian khi nhân chứng ngày càng cao tuổi, nhiều tư liệu có nguy cơ mai một. Tuy nhiên, chạy đua với thời gian không đồng nghĩa chạy theo số lượng; khẩn trương nhưng phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, tuyệt đối không làm sai lệch lịch sử.
Bí thư TƯ Đoàn đề nghị các cấp bộ Đoàn tiếp tục xác định Đề án là nhiệm vụ lâu dài, gắn với “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”; ưu tiên ghi lại lời kể của các nhân chứng cao tuổi, thu thập những tư liệu quý và chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng để cung cấp thông tin phục vụ công tác tìm kiếm liệt sĩ; đồng thời cần xây dựng quy trình thống nhất trong thu thập, kiểm chứng, biên tập và lưu trữ dữ liệu theo nguyên tắc “đúng”: Đúng nhân vật, đúng sự kiện, đúng nguồn.
Anh Nguyễn Tường Lâm cũng yêu cầu tiếp tục nâng cấp Cổng thông tin “Câu chuyện thời hoa lửa”, chuẩn hóa dữ liệu, tăng khả năng tìm kiếm, liên kết và quản trị kho dữ liệu hơn 700.000 câu chuyện. Quan trọng hơn, kho dữ liệu này phải thực sự “sống” thông qua việc chuyển hóa thành các sản phẩm giáo dục, truyền thông, tài liệu sinh hoạt Đoàn - Hội - Đội và các chương trình giao lưu với nhân chứng lịch sử.
Bên cạnh đó, các cấp bộ Đoàn cần đổi mới cách tổ chức thực hiện theo nhóm chuyên môn, bám sát tiến độ, địa bàn và chất lượng sản phẩm; hoàn thiện quy trình, tiêu chí chất lượng và cơ chế phối hợp để nâng cao hiệu quả Đề án.
Phương Anh
