Niềm vui trong những mái ấm mới
Giữa căn nhà mới còn thơm mùi vôi vữa ở xã Quế Sơn Trung (TP Đà Nẵng), bà Nguyễn Thị Nở lau dọn từng góc nhỏ, nâng niu sắp xếp ban thờ người cha liệt sĩ. Căn nhà rộng 57m² không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là niềm mơ ước đã thành hiện thực đối với người phụ nữ sống cô quạnh suốt nhiều năm. Bà Nở là con liệt sĩ, đồng thời là thương binh và nạn nhân chất độc da cam/dioxin. Không chồng, không con, sức khỏe ngày càng suy giảm bởi di chứng chiến tranh, bà nhiều năm sống trong căn nhà cũ xuống cấp nghiêm trọng, luôn nơm nớp lo sợ mỗi mùa mưa bão.
Từ nguồn kinh phí hỗ trợ gần 100 triệu đồng, trong đó Bộ Quốc phòng hỗ trợ 80 triệu đồng, Ban Chỉ huy Quân sự xã Quế Sơn Trung hỗ trợ 12,4 triệu đồng cùng hàng chục ngày công của cán bộ, chiến sĩ, sau hơn một tháng thi công, căn nhà mới đã hoàn thành. Không giấu được niềm xúc động, bà nghẹn ngào: "Tôi sống một mình, lại đau bệnh suốt nên chưa bao giờ dám nghĩ mình sẽ có căn nhà khang trang như thế này. Có nhà mới rồi, tôi yên tâm hơn, không còn lo mỗi khi mưa bão. Đây là niềm vui lớn nhất của tuổi già".
Niềm hạnh phúc ấy cũng hiện hữu trong ngôi nhà của bà Phan Thị Thanh Xuân, phường Tam Kỳ (TP Đà Nẵng). Là thương binh hạng 4 và nạn nhân chất độc da cam/dioxin, thời chiến bà từng là y tá bám trụ tại Trà My, Tiên Phước, Quế Sơn để cứu chữa thương bệnh binh.
Hòa bình lập lại, những vết thương chiến tranh vẫn đeo bám bà bằng bệnh tật và tuổi già. Ngôi nhà được Nhà nước cấp từ năm 1988 đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng nhiều năm bà không đủ điều kiện sửa chữa. Thông qua sự kết nối của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin thành phố với Bộ Tư lệnh Quân khu 5, căn nhà được sửa chữa với kinh phí hơn 80 triệu đồng. Sau một tháng thi công, ngôi nhà rộng 56,6m² được cải tạo đồng bộ từ mái, trần, nền, tường, hệ thống điện đến các công trình phụ trợ. Hơn 100 ngày công lao động của cán bộ, chiến sĩ và lực lượng địa phương đã góp phần hoàn thiện công trình.
Nhìn căn nhà vừa hoàn thành, bà Xuân xúc động: "Tôi cứ nghĩ đến cuối đời cũng không thể sửa nổi căn nhà này. Từ nay, mưa gió chi cũng không còn phải thấp thỏm nữa".
Xoa dịu nỗi đau còn kéo dài qua nhiều thế hệ
Theo Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, từ năm 1961 đến năm 1971, quân đội Mỹ đã tiến hành 19.905 phi vụ, phun rải khoảng 80 triệu lít chất độc hóa học xuống miền Nam Việt Nam, trong đó 61% là chất da cam. Hóa chất độc hại được rải trên khoảng 3,06 triệu ha, tương đương gần một phần tư diện tích miền Nam, với mật độ vượt gấp 17 lần mức cho phép sử dụng trong nông nghiệp của Mỹ. Đáng chú ý, 86% diện tích bị phun rải từ hai lần trở lên và 11% diện tích bị phun rải trên 10 lần.
Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất, nhưng hậu quả của chất độc da cam vẫn chưa dừng lại. Không ít cựu chiến binh, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và những người từng tham gia chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu vẫn phải sống chung với bệnh tật do phơi nhiễm chất độc hóa học.
Đáng lo ngại hơn, di chứng chất độc da cam không chỉ dừng lại ở thế hệ trực tiếp bị phơi nhiễm mà còn di truyền sang các thế hệ sau. Theo thống kê chưa đầy đủ, cả nước hiện có khoảng 75.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ hai và khoảng 35.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ ba. Qua khảo sát tại một số địa phương, hậu quả chất độc da cam đã tiếp tục di truyền sang cả thế hệ thứ tư.
Bởi vậy, việc hỗ trợ nhà ở cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội mà còn thể hiện trách nhiệm, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc đối với những người đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Theo Văn bản số 6660/VPCP-KGVX của Văn phòng Chính phủ, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Bộ Quốc phòng cùng 24 địa phương đã tích cực triển khai chương trình hỗ trợ xây dựng mới và sửa chữa 1.422 căn nhà cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng và có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở. Đến nay, 410 căn nhà đã hoàn thành, bàn giao và đưa vào sử dụng.
Đối với 10 địa phương chưa triển khai, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn tất các điều kiện để đồng loạt khởi công, bảo đảm chương trình được thực hiện đúng tiến độ, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả thiết thực. Đồng thời, các địa phương cần huy động sự chung tay của cả hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp và người dân nhằm bổ sung nguồn lực, sớm hoàn thành chương trình, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho các gia đình được hỗ trợ.
Hà Anh
