Nguồn lực lớn cho phát triển du lịch
Liên hoan Ẩm thực và Du lịch làng nghề, phố nghề Hà Nội năm 2025 diễn ra từ ngày 19 đến 21/12/2025, thu hút hơn 30.000 lượt người dân và du khách, trở thành điểm nhấn ấn tượng của du lịch Thủ đô. Sự kiện không chỉ tôn vinh những giá trị văn hóa, ẩm thực và tinh hoa nghề truyền thống mà còn cho thấy sức hút mạnh mẽ của du lịch làng nghề đối với thị trường.
Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang, liên hoan là hoạt động cụ thể hóa định hướng phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy di sản làng nghề gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Tại liên hoan, du khách được trải nghiệm không gian sáng tạo của các làng nghề nổi tiếng như: Gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, nón Chuông, quạt Chàng Sơn, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan Phú Vinh, tăm hương Quảng Phú Cầu… cùng các món ẩm thực làng nghề đặc sắc như: Cốm Vòng, xôi Phú Thượng, bánh cuốn Thanh Trì, giò Ước Lễ, nem Phùng... Chị Thúy Hạnh, du khách tham gia liên hoan chia sẻ: “Hà Nội có hơn 1.300 làng nghề, mỗi làng nghề không chỉ có sản phẩm độc đáo mà còn chứa đựng những câu chuyện văn hóa rất hấp dẫn. Nhiều sản phẩm ở đây hoàn toàn có thể trở thành quà tặng mang giá trị tinh thần cho người thân, bạn bè”.
Không chỉ Hà Nội, nhiều địa phương cũng đang nỗ lực đưa làng nghề truyền thống trở thành điểm đến du lịch. Hưng Yên đang từng bước khai thác làng nghề dệt đũi Nam Cao có tuổi đời hơn 400 năm; Thái Nguyên lấy nghề trồng chè làm sản phẩm du lịch lõi, tổ chức Liên hoan Ẩm thực “Trải nghiệm xứ Trà, đậm đà bản sắc” năm 2025 để tôn vinh nghề truyền thống gắn với du lịch.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cả nước hiện có hơn 5.400 làng nghề và làng có nghề, trong đó gần 2.000 làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận với 263 nghề truyền thống. Nhiều làng nghề đã trở thành điểm đến quen thuộc của du khách quốc tế như: Bát Tràng, Vạn Phúc, Kim Bồng, Thanh Hà, Trà Quế… tạo ra chuỗi giá trị từ trưng bày, trải nghiệm, sáng tạo đến thương mại và du lịch.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu khẳng định, phát triển du lịch làng nghề không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, du lịch làng nghề đang chịu nhiều áp lực từ quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa. Không ít làng nghề đối mặt nguy cơ mai một, ô nhiễm môi trường, thiếu quy hoạch và định hướng phát triển du lịch chuyên nghiệp. Việc tổ chức tour, tuyến còn phân tán, thiếu liên kết giữa làng nghề với các điểm du lịch văn hóa, sinh thái, ẩm thực và lưu trú, khiến thời gian lưu trú ngắn, mức chi tiêu của du khách chưa cao.
Cần đổi mới tư duy và cách làm
Theo ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Công ty lữ hành Travelogy, phát triển du lịch làng nghề cần gắn chặt với phát triển nông thôn, trong đó trọng tâm là tuyên truyền, đào tạo người dân giữ nghề và từng bước tiếp cận cách làm du lịch chuyên nghiệp. Còn ông Phan Đình Huê, Giám đốc Công ty Dịch vụ Du lịch Vòng tròn Việt cho rằng, các địa phương cần đẩy mạnh số hóa điểm đến, đào tạo đội ngũ thuyết minh viên để “kể câu chuyện làng nghề” - yếu tố then chốt giúp giữ chân du khách lâu dài.
Theo các chuyên gia, để du lịch làng nghề phát triển bền vững, cần quy hoạch đồng bộ hạ tầng, xây dựng thương hiệu theo đặc trưng từng làng nghề; đổi mới cách tiếp cận sản phẩm theo chuỗi giá trị trải nghiệm - văn hóa - sáng tạo - du lịch; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, bán sản phẩm và quản lý điểm đến; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.
Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững đều xác định rõ vai trò của làng nghề, sản phẩm đặc sản địa phương trong phát triển du lịch nông thôn, gắn bảo tồn văn hóa với sinh kế bền vững cho cộng đồng. Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng du lịch chuyển mạnh sang trải nghiệm “xanh”, sáng tạo và bền vững, du lịch làng nghề đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình từ mô hình truyền thống sang du lịch sáng tạo, du lịch Net Zero. Tuy nhiên, để làm được điều đó, chính sách cần linh hoạt hơn, hỗ trợ tín dụng vi mô, đầu tư công nghệ, xử lý môi trường và nâng cao năng lực sản xuất cho nghệ nhân.
Trong kỷ nguyên công nghiệp văn hóa, sản phẩm thủ công không chỉ là hàng hóa mà còn là một phần của trải nghiệm văn hóa. Mỗi làng nghề cần được định vị như một “điểm đến du lịch”, nơi du khách có thể tìm hiểu, nhập vai, tham gia chế tác và giao lưu với nghệ nhân.
Khi mỗi sản phẩm làng nghề được “kể” bằng một câu chuyện riêng, được thổi hồn văn hóa bản địa và đặt trong hành trình trải nghiệm hấp dẫn, du lịch làng nghề hoàn toàn có thể bứt phá, trở thành trụ cột quan trọng của du lịch văn hóa và du lịch cộng đồng trong giai đoạn phát triển mới.
Minh Châu
