Sáng kiến địa phương dẫn đường
Xu hướng du lịch xanh - bền vững không chỉ là khẩu hiệu mà đã trở thành hướng đi bắt buộc nhằm cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn môi trường. Tại Việt Nam, trải dài từ bắc vào nam, nhiều địa phương đã tiên phong triển khai các mô hình du lịch xanh với những kết quả rõ rệt, góp phần tạo ra giá trị bền vững cho cộng đồng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và nâng tầm thương hiệu điểm đến. Một trong những ví dụ điển hình phải kể đến Hội An (Đà Nẵng) - nơi được xem như “ngọn cờ đầu” của du lịch xanh. Hội An không chỉ nổi tiếng với kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa độc đáo mà còn là địa phương triển khai một loạt sáng kiến hướng tới giảm thiểu ảnh hưởng môi trường. Năm 2023, Hội An ra mắt mô hình “Khách sạn không rác thải nhựa” và đặt mục tiêu cắt giảm 13 - 15% lượng rác nhựa mỗi năm, với kế hoạch không dùng sản phẩm nhựa dùng một lần.
Cùng với Hội An, Cô Tô (Quảng Ninh) cũng thử nghiệm quy định mới về du lịch xanh khi khuyến cáo khách không mang theo chai nhựa, túi ni lông và các vật liệu dễ gây ô nhiễm trong quá trình tham quan. Đây là bước đi táo bạo nhằm giảm áp lực rác thải tại đảo - nơi hệ sinh thái biển vẫn còn khá nguyên sơ. Các địa điểm du lịch nổi tiếng ở Ninh Bình, Lâm Đồng cũng triển khai chiến dịch giảm thiểu rác thải nhựa trong hoạt động du lịch, ứng dụng các giải pháp tái chế rác, tiết kiệm nước và năng lượng, hướng tới mô hình du lịch “xanh nhất quán”. Chương trình giảm rác thải nhựa tại Ninh Bình còn được hỗ trợ bởi Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cho thấy, sự kết nối giữa chính sách công và sáng kiến địa phương nhằm hiện thực hóa du lịch bền vững.
Một điểm sáng khác của du lịch xanh là các hình thức du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm tự nhiên - nơi du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia vào hoạt động bảo tồn, trồng rừng, dọn rác hoặc học cách thích ứng với thiên nhiên.
Du lịch xanh - con số biết nói
Không chỉ là xu hướng, du lịch xanh đang trở thành lựa chọn phổ biến của khách du lịch Việt Nam và quốc tế. Theo khảo sát “Sustainable Travel Survey 2025” (Khảo sát du lịch bền vững) do Agoda thực hiện, khoảng 77% du khách Việt Nam cho biết yếu tố bền vững đóng vai trò quan trọng khi lên kế hoạch du lịch, cao hơn mức trung bình 68% của châu Á. Điều này thể hiện du khách không chỉ quan tâm đến trải nghiệm mà còn xem xét tác động của chuyến đi đến môi trường và cộng đồng địa phương. Xu hướng này là tín hiệu tích cực cho ngành du lịch Việt Nam khi khách nội địa lẫn quốc tế ngày càng đòi hỏi sản phẩm du lịch thân thiện môi trường và có trách nhiệm xã hội. Nhiều đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch đã nhanh chóng thích ứng bằng cách áp dụng các tiêu chí xanh như tiết kiệm năng lượng, giảm nhựa dùng một lần, xử lý chất thải hiệu quả và tư vấn cho du khách cách du lịch có trách nhiệm.
Riêng trong khuôn khổ chiến lược phát triển du lịch quốc gia, Bộ VH-TT&DL đã đề ra nhiều hướng đi nhằm phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh, trong đó ưu tiên sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và bảo vệ di sản thiên nhiên - văn hóa. Điều này mở ra hướng phát triển mới cho các vùng miền núi, cao nguyên - nơi du lịch xanh gắn với sinh kế cộng đồng. Các số liệu thống kê khác cũng cho thấy lượng khách du lịch sinh thái tăng trung bình khoảng 15%/năm, với doanh thu từ du lịch xanh chiếm khoảng 20% tổng doanh thu ngành tại nhiều địa phương - minh chứng rằng xanh không chỉ bảo vệ môi trường mà còn mang lại giá trị kinh tế thiết thực.
Thách thức và hướng đi tiếp theo
Dù đạt nhiều kết quả ấn tượng, việc thực thi du lịch xanh ở Việt Nam vẫn còn không ít thách thức.
Một số điểm đến nổi tiếng như Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Cát Bà (Hải Phòng) hay Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị) có tiềm năng du lịch sinh thái rất lớn nhưng cũng đối mặt với áp lực từ lượng khách gia tăng nhanh, gây căng thẳng lên hệ sinh thái và hạ tầng địa phương. Điều này đặt ra yêu cầu về quản lý bền vững, kiểm soát tải du lịch và đầu tư vào cơ sở hạ tầng xanh như xử lý nước thải, tái chế rác thải và truyền thông nâng cao ý thức.
Một thách thức khác là nhận thức của du khách và cộng đồng địa phương dù đã được cải thiện, vẫn có một bộ phận chưa thực sự hiểu sâu về du lịch xanh và cách hành động cụ thể để giảm thiểu tác động tiêu cực. Do đó, cần tiếp tục củng cố các chương trình giáo dục, truyền thông và hướng dẫn ngay tại điểm đến, để mỗi hành trình của du khách trở thành một phần của câu chuyện bảo tồn. Ngoài ra, yếu tố đào tạo nguồn nhân lực cũng rất quan trọng, khi ngành du lịch cần nhiều chuyên gia và nhân viên được trang bị kiến thức về quản lý bền vững, năng lượng sạch, bảo tồn đa dạng sinh học và sáng tạo sản phẩm du lịch xanh đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
ĐỨC KIÊN
