Bước vào chu kỳ tăng trưởng mới
Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), trong 5 tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về thu hút vốn FDI với 15,01 tỷ USD, tăng 44,3% so với cùng kỳ và chiếm hơn 60% tổng vốn đăng ký.
Đáng chú ý, TPHCM trong thời gian vừa qua là một trong những địa phương dẫn đầu xu hướng này. Riêng cuối tháng 4/2026, UBND Thành phố đã trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 4 dự án công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao TPHCM với tổng vốn hơn 1,23 tỷ USD.
Cùng với đó, TPHCM cũng ghi nhận sự xuất hiện của các dự án AI quy mô lớn. Vào tháng 3/2026, liên doanh giữa Công ty Accelerated Infrastructure Capital (AIC), Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc (KBC) cùng các đối tác quốc tế đã công bố đầu tư dự án trung tâm dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung. Với tổng vốn đầu tư khoảng 2,1 tỷ USD, dự án bao gồm trung tâm dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và hệ thống GPU phục vụ các ứng dụng AI…
Bên cạnh đó phải kể đến mức tăng mạnh 42,9% của tổng vốn đăng ký chủ yếu đến từ một số dự án quy mô lớn trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp chế biến chế tạo và năng lượng đổ vào Việt Nam.
Đánh giá về việc thu hút FDI các dự án công nghệ cao vào Việt Nam trong 5 tháng đầu năm, TS Đặng Thảo Quyên, Phó chủ nhiệm nhóm Bộ môn Quản trị, kiêm Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Kinh doanh quốc tế (Đại học RMIT Việt Nam) nhận định, các dự án liên quan đến vật liệu pin, điện tử, trung tâm dữ liệu hay AI phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của dòng vốn. Đồng thời, các công ty như Qualcomm mở rộng hoạt động R&D tại Việt Nam cho thấy, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong “bản đồ công nghệ” của các tập đoàn lớn. Việc ngành chế biến chế tạo vẫn chiếm ưu thế nhưng sự gia tăng vốn vào năng lượng và ICT phản ánh sự chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng. So với các kỳ 2025, vốn đăng ký mới tăng vọt cho thấy nhà đầu tư chọn Việt Nam cho “đầu tư thật”, không chỉ lắp ráp.
Một số dự án tiêu biểu có thể kể đến như: Dự án Samsung Electro-mechanics Việt Nam số 2 của Công ty TNHH Samsung (Hàn Quốc) về sản xuất bảng mạch điện tử cao cấp với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 1,2 tỷ USD tại tỉnh Thái Nguyên; dự án nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập (Hàn Quốc) về sản xuất điện từ khí thiên nhiên hóa lỏng, lưu trữ khí thiên nhiên hóa lỏng và các mục tiêu khác theo quy hoạch năng lượng quốc gia với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt trên 2,2 tỷ USD tại tỉnh Nghệ An…
Kết quả trên cho thấy, Việt Nam vẫn duy trì được sức hút đối với dòng vốn mới, nhất là trong các lĩnh vực chế biến, chế tạo, công nghệ cao và năng lượng. Điều này cũng cho thấy chúng ta đang đi đúng hướng và Việt Nam đang là sự lựa chọn của dòng tái cơ cấu vốn FDI quốc tế trong lĩnh vực công nghệ cao.
Không chỉ TPHCM, nhiều địa phương khác cũng thu hút các dự án công nghệ cao có giá trị lớn. Tại Thái Nguyên, Công ty POSCO Future M thuộc Tập đoàn Posco (Hàn Quốc) đã đầu tư 282 triệu USD xây dựng nhà máy sản xuất vật liệu cực âm than chì nhân tạo phục vụ ngành pin lithium-ion. Khi đi vào hoạt động, nhà máy dự kiến đạt công suất tối đa 46.000 tấn sản phẩm mỗi năm. Trong khi đó, tại Phú Thọ, Tập đoàn BYD (Trung Quốc) đã quyết định tăng thêm 479 triệu USD cho Dự án Nhà máy điện tử BYD Việt Nam, nâng tổng vốn đầu tư lên 890 triệu USD. Động thái này cho thấy niềm tin của các tập đoàn công nghệ lớn vào triển vọng phát triển của Việt Nam trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.
Ông Nathan Chow, Giám đốc kiêm Chuyên gia Kinh tế cấp cao của Ngân hàng DBS nhìn nhận, Việt Nam đang chuyển mình rõ nét khi không còn chỉ là điểm đến của sản xuất chi phí thấp mà trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ cao và nền kinh tế số đang tăng tốc. Không chỉ tăng về quy mô, FDI vào Việt Nam còn chuyển dịch sang các lĩnh vực có giá trị cao hơn như điện tử, bán dẫn và công nghệ xanh. Nhóm ngành công nghệ cao hiện chiếm khoảng 15 - 20% tổng vốn FDI vào Việt Nam.
Có thể thấy, làn sóng đầu tư mới đang tập trung mạnh vào các lĩnh vực trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và nghiên cứu - phát triển (R&D) – những nền tảng cốt lõi của nền kinh tế số.
Việt Nam: Điểm đến của quá trình tái cấu trúc dòng vốn FDI toàn cầu
Theo các chuyên gia kinh tế, thời gian tới, Việt Nam cần thu hút có chọn lọc các dự án FDI, đổi mới chính sách thu hút FDI theo hướng chuyển từ trọng tâm ưu đãi thuế sang chính sách ưu đãi khác, áp dụng ưu đãi sau, ưu đãi theo kết quả. Đây cũng là nội dung tại Kết luận số 18 Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Kết luận số 18) đã được ban hành.
Theo ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp FDI (VAFIE) cho biết, Nghị quyết 50-NQ/TW và Kết luận số 18 đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển công nghệ cao, công nghệ nguồn để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là Việt Nam phải xây dựng được hệ thống doanh nghiệp trong nước đủ mạnh để hợp tác hiệu quả với các nhà đầu tư nước ngoài. Ông cho rằng, nếu các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia chuỗi cung ứng, làm công nghiệp hỗ trợ hoặc đảm nhận các phân khúc công nghệ cao với chi phí cạnh tranh thì cả phía Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài đều được hưởng lợi. Đây cũng chính là yếu tố giúp tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.
Để thu hút trong một FDI thế hệ mới công nghệ cao, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào lợi thế chi phí thấp mà phải nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế. Doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy tham gia sang nâng vị thế trong chuỗi giá trị. Theo ông Nguyễn Văn Toàn, xét về cạnh tranh về công nghệ và an toàn chuỗi cung ứng, Việt Nam đang cho thấy là một điểm đến rất phù hợp với các nhà đầu tư FDI và sẽ tiếp tục là một trong những điểm đến của quá trình tái cấu trúc dòng vốn FDI trên toàn cầu theo hướng tích tụ hơn nữa những dự án lớn, dự án công nghệ cao, dự án xanh và tham gia ngày càng sâu hơn vào chuỗi cung ứng thế giới.
Hoàng Long
