Ở TP Huế, khu vực các xã miền núi thuộc huyện A Lưới (cũ), nơi đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm hơn 70% dân số, các mô hình nông nghiệp sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu đang từng bước phát huy hiệu quả. Người dân được hướng dẫn áp dụng kỹ thuật canh tác thân thiện với môi trường, giảm sử dụng phân bón hóa học, tăng cường sử dụng phân hữu cơ và bảo vệ đất, nguồn nước. Theo thống kê của địa phương, hàng trăm hộ đồng bào DTTS tham gia các mô hình nông nghiệp xanh có mức thu nhập tăng 15 - 25% so với trước. Không chỉ cải thiện đời sống, các mô hình này còn giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ canh tác manh mún sang sản xuất gắn với thị trường và chuỗi giá trị.
Nhiều tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Lào Cai, Lai Châu phát triển cây trồng đặc hữu theo hướng sinh thái cũng đang mở ra sinh kế ổn định cho đồng bào DTTS. Các sản phẩm như chè Shan tuyết, quế, hồi, dược liệu dưới tán rừng vừa phù hợp điều kiện tự nhiên, vừa đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh, sạch của thị trường.
Cùng với đó, lâm nghiệp bền vững được xem là trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế xanh ở vùng DTTS. Tại Thanh Hóa, các xã miền núi đã phát triển hàng nghìn ha cây vầu theo tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững. Việc được cấp chứng chỉ rừng giúp sản phẩm có đầu ra ổn định, giá trị kinh tế cao hơn, tạo thu nhập thường xuyên cho người dân.
Thực tế, khi người dân sống được nhờ rừng, ý thức bảo vệ rừng được nâng lên rõ rệt. Sinh kế gắn với tài nguyên rừng không chỉ góp phần giảm nghèo mà còn giúp duy trì độ che phủ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái.
Bên cạnh nông, lâm nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái đang mở ra hướng sinh kế mới cho nhiều địa phương vùng cao. Tại Tuyên Quang, du lịch gắn với ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, cao nguyên đá Đồng Văn hay các làng văn hóa của đồng bào dân tộc Mông, Dao, Nùng đã tạo thêm việc làm và nguồn thu đáng kể cho người dân. Thu nhập từ du lịch giúp người dân giảm phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp thuần túy, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Theo đánh giá của các địa phương, nếu được quy hoạch và quản lý tốt, du lịch cộng đồng sẽ trở thành “đòn bẩy xanh”, vừa thúc đẩy kinh tế, vừa bảo vệ cảnh quan và môi trường sống.
Trình bày tham luận với chủ đề “Phát triển kinh tế xanh gắn với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và du lịch sinh thái bền vững” tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa tổ chức tại Hà Nội, đồng chí Hoàng Văn Nghiệm, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Sơn La nhấn mạnh: “Phát triển kinh tế xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là yêu cầu sống còn đối với các tỉnh miền núi”.
Bám sát Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tỉnh Sơn La đã lựa chọn con đường phát triển dựa trên cơ cấu lại kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, xác định hai trụ cột then chốt. Một là phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. Hai là phát huy lợi thế văn hóa, cảnh quan và nông nghiệp đặc trưng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm, qua đó vừa tạo sinh kế, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc.
Thực tiễn, khi sinh kế được gắn với chuỗi giá trị nông nghiệp - du lịch bền vững, người dân không chỉ thoát nghèo mà còn trở thành chủ thể bảo vệ rừng, bảo vệ tài nguyên, giữ gìn biên cương. Đây chính là nền tảng quan trọng để lực lượng bộ đội biên phòng phối hợp cùng địa phương xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc nơi tuyến đầu Tổ quốc.
KHÁNH LINH
