Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu dịch vụ trở thành bài toán lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm của du khách và sự phát triển bền vững của ngành du lịch.
Doanh nghiệp lao đao vì thiếu nhân lực giữa mùa khách đông
Mỗi năm, giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 8 được xem là mùa cao điểm của ngành du lịch khi nhu cầu nghỉ dưỡng, tham quan tăng mạnh. Tuy nhiên, nghịch lý đang diễn ra tại nhiều địa phương là lượng khách tăng nhanh nhưng nguồn nhân lực phục vụ lại không theo kịp.
Tại nhiều khu du lịch biển miền Trung, đặc biệt là các tỉnh có thế mạnh nghỉ dưỡng, tình trạng thiếu lao động thời vụ diễn ra phổ biến ở hầu hết vị trí như: Lễ tân, đầu bếp, nhân viên buồng phòng, pha chế và phục vụ nhà hàng... Ông Nguyễn Vũ Tuấn, Phó Giám đốc Bang Onsen Spa & Resort (Quảng Trị) cho biết, đơn vị thiếu khoảng 40 lao động mùa du lịch cao điểm năm nay, chủ yếu ở các bộ phận vận hành trực tiếp.
“Mùa hè, lượng khách tăng mạnh nhưng doanh nghiệp không dễ tuyển đủ nhân sự. Chúng tôi phải liên kết với các trường đào tạo nghề du lịch tiếp nhận sinh viên thực tập, đồng thời tuyển thêm lao động thời vụ nhằm bù đắp phần thiếu hụt”, ông Tuấn cho biết.
Theo ông Tuấn, đặc thù du lịch mang tính mùa vụ khiến nhiều doanh nghiệp khó duy trì đội ngũ nhân sự cố định. Không ít lao động lựa chọn chuyển nghề sau mỗi mùa du lịch vì thu nhập thiếu ổn định, khiến doanh nghiệp luôn rơi vào vòng xoáy tuyển dụng mới mỗi khi bước vào mùa cao điểm.
Không chỉ các doanh nghiệp quy mô lớn, nhiều cơ sở lưu trú nhỏ cũng gặp khó khăn tương tự. Anh Trần Nhật Bình, chủ Green Diamond Homestay (Quảng Trị) cho biết, dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 vừa qua, homestay của anh gần như không thể tuyển đủ nhân viên buồng phòng dù đã chủ động tìm kiếm từ sớm. “Có thời điểm khách đến rất đông nhưng không tìm được người làm. Chúng tôi phải tự xoay sở, thậm chí tôi phải trực tiếp tham gia phục vụ để đảm bảo công việc không bị gián đoạn”, anh Bình chia sẻ.
Tại Hà Tĩnh, vào mùa du lịch biển sôi động, tình trạng thiếu hụt nhân lực cũng diễn ra ở quy mô lớn. Anh Nguyễn Chu Minh, chủ khách sạn Sun Hotel tại khu du lịch Thiên Cầm (Hà Tĩnh) cho biết, doanh nghiệp đăng tuyển đầu bếp và lao động phổ thông từ hơn một tháng nhưng đến nay vẫn chưa tuyển đủ. “Đầu bếp có mức thu nhập khá cao, mùa hè có thể lên tới hơn 25 triệu đồng/tháng. Dù vậy, chúng tôi vẫn rất khó tìm được lao động phù hợp”, anh Minh nói.
Chất lượng lao động chưa theo kịp yêu cầu thị trường
Bên cạnh sự thiếu hụt về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực cũng đang khiến nhiều doanh nghiệp du lịch lo ngại. Theo thống kê từ các cơ sở đào tạo, mỗi năm thị trường lao động vẫn được bổ sung hàng nghìn sinh viên chuyên ngành du lịch. Tuy nhiên, doanh nghiệp cho rằng khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế vẫn còn khá lớn.
Bà Nguyễn Thị Hải Hòa, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hải Phòng nhận định, nhân lực du lịch đã có bước phát triển nhất định nhưng vẫn còn thiếu nhiều kỹ năng quan trọng, đặc biệt là kỹ năng chuyển đổi số và khả năng ứng dụng công nghệ vào công việc chuyên môn.
Trong bối cảnh ngành du lịch ngày càng cạnh tranh mạnh, yêu cầu đối với người lao động không còn dừng ở kỹ năng phục vụ truyền thống mà còn đòi hỏi khả năng giao tiếp quốc tế, xử lý tình huống linh hoạt và sử dụng thành thạo các nền tảng công nghệ mới. Sinh viên Hồ Thị Thanh Thảo, Khoa Quản trị Khách sạn - Nhà hàng, Trường Cao đẳng Du lịch Hải Phòng cho biết, việc tăng cường thực hành tại doanh nghiệp giúp sinh viên tiếp cận môi trường nghề nghiệp thực tế sớm hơn. “Chúng em được thực tập tại doanh nghiệp trong thời gian dài, vừa học lý thuyết vừa trực tiếp làm việc nên có thêm kinh nghiệm và tự tin hơn trước khi tốt nghiệp”, Thanh Thảo chia sẻ.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng đào tạo thôi chưa đủ nếu thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp.
Cần giải pháp dài hạn để tránh “đến hẹn lại thiếu người”
Theo các doanh nghiệp, nguyên nhân lớn nhất dẫn tới thiếu hụt lao động nằm ở tính mùa vụ kéo dài của ngành du lịch. Khi công việc chỉ tập trung vào vài tháng cao điểm trong năm, người lao động thường không lựa chọn gắn bó lâu dài mà chuyển sang các ngành nghề ổn định hơn.
Bà Nguyễn Thị Hà, Giám đốc Công ty cổ phần Du lịch và Truyền thông quốc tế Hải Hà cho rằng, việc liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp và nhà trường mang lại hiệu quả rõ rệt trong giải quyết vấn đề nhân lực. “Thông qua quá trình thực tập, doanh nghiệp có thể theo dõi năng lực sinh viên và chủ động lựa chọn ứng viên phù hợp, từ đó giảm đáng kể chi phí đào tạo sau tuyển dụng”, bà Hà cho biết.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Tuyển, Giám đốc Công ty Du lịch Thái Dương cho rằng, thị trường du lịch thay đổi quá nhanh khiến yêu cầu đối với lao động ngày càng cao hơn trước. Doanh nghiệp mong muốn được phối hợp sâu hơn với các cơ sở đào tạo để xây dựng đội ngũ lao động đáp ứng đúng nhu cầu thực tế và thích ứng với xu hướng phát triển mới của ngành.
Theo các chuyên gia, để giải quyết triệt để tình trạng thiếu hụt lao động trong mỗi mùa cao điểm, ngành du lịch cần có chiến lược dài hạn hơn thay vì chỉ tuyển dụng mang tính thời vụ. Việc mở rộng sản phẩm du lịch quanh năm, tăng liên kết giữa doanh nghiệp - nhà trường - địa phương và nâng cao chất lượng đào tạo sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ nhân lực ổn định, góp phần đưa ngành du lịch phát triển bền vững trong tương lai.
KHÁNH LINH
