Hạ tầng số phục vụ người dân
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 826/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Đề án 06 giai đoạn 2026 - 2030 đánh dấu bước chuyển mới trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Trong đó, mô hình "Trạm công dân số" được xác định là giải pháp hạ tầng số đột phá, góp phần đưa dịch vụ công, y tế số và nhiều tiện ích thiết yếu đến gần người dân hơn, từng bước xóa bỏ rào cản về địa giới hành chính và thủ tục giấy tờ.
Thủ tướng Chính phủ giao UBND các địa phương phối hợp với Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế nghiên cứu, đề xuất triển khai mô hình "Trạm công dân số" tại các địa điểm công cộng, cơ quan hành chính và trung tâm dịch vụ, hướng tới phổ cập trên phạm vi cả nước từ tháng 1/2027.
Đây không đơn thuần là việc bổ sung thêm một điểm cung cấp dịch vụ công mà còn thể hiện bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy "quản lý hành chính" sang "phục vụ hành chính", lấy người dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi số. Mô hình góp phần hiện thực hóa quan điểm xuyên suốt của Đề án 06 là "lấy người dân là trung tâm, là chủ thể, mục tiêu, nguồn lực và động lực của chuyển đổi số".
Trước khi được định hướng nhân rộng trên toàn quốc, mô hình Trạm công dân số đã được Công an TPHCM triển khai thí điểm từ tháng 10/2025 tại nhiều khu dân cư. Dựa trên nền tảng định danh và xác thực điện tử quốc gia VNeID, các trạm được đặt ngay trong các khu đô thị như Vinhomes Ba Son, Đảo Kim Cương, Celadon City hay Cityland Park Hills, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công và các tiện ích số ngay tại nơi sinh sống. Ông Nguyễn Đình Thắng (75 tuổi, ngụ phường Gò Vấp, TPHCM) chia sẻ, sau khi trải nghiệm ki ốt y tế số: "Tôi thấy rất thuận tiện, dễ sử dụng. Tôi có thể tự kiểm tra chiều cao, cân nặng, huyết áp, nhịp tim mà không cần đến bệnh viện”.
Không chỉ phục vụ chăm sóc sức khỏe, mỗi Trạm công dân số còn tích hợp 6 nhóm dịch vụ cốt lõi gồm: Hành chính công; an ninh, an toàn; y tế số; tiện ích dân sinh; tra cứu và nộp phạt vi phạm giao thông; tài chính - ngân hàng. Bên cạnh đó, trạm còn cung cấp nhiều tiện ích phục vụ đời sống như thanh toán hóa đơn điện, nước, internet, học phí, phí quản lý chung cư; đăng ký mua bảo hiểm y tế trực tuyến; sử dụng các dịch vụ ngân hàng, viễn thông; mua sắm trực tuyến; tra cứu phương tiện giao thông công cộng hay đặt vé máy bay.
Một trong những hợp phần nổi bật của mô hình là hệ thống y tế số. Tại đây, người dân có thể kiểm tra các chỉ số sức khỏe cơ bản thông qua thiết bị thông minh, tiếp cận dịch vụ tư vấn sức khỏe, mua thuốc và nhiều tiện ích y tế khác ngay tại nơi cư trú.
Việc ứng dụng nền tảng định danh điện tử trong các dịch vụ y tế, đặc biệt là mua thuốc, giúp bảo đảm nguyên tắc "đúng người - đúng toa", đồng thời nâng cao tính minh bạch, bảo mật dữ liệu và an toàn trong chăm sóc sức khỏe.
Tiến tới hình thành hệ sinh thái số toàn diện
Sau 6 tháng triển khai thí điểm, các Trạm công dân số tại TPHCM đã ghi nhận khoảng 2.700 lượt sử dụng dịch vụ, trong đó có hơn 1.380 lượt kiểm tra sức khỏe. Trên cơ sở những kết quả bước đầu, thành phố dự kiến mở rộng thêm khoảng 100 trạm trong năm 2026, ưu tiên tại các khu dân cư đông người, bến xe và không gian công cộng. Đồng thời, nhiều tiện ích mới sẽ tiếp tục được tích hợp với sự tham gia của các doanh nghiệp và tổ chức cung cấp dịch vụ nhằm nâng cao trải nghiệm cho người dân...
Theo tầm nhìn đến năm 2035, Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia số phát triển toàn diện, trong đó mọi giao dịch giữa người dân với chính quyền đều được thực hiện trên môi trường số.
Các chuyên gia cho rằng, Trạm công dân số sẽ là "điểm chạm" quan trọng kết nối người dân với hệ thống dữ liệu quốc gia. Thông qua việc tích hợp dữ liệu dân cư, dữ liệu y tế và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành trên một nền tảng thống nhất, mô hình góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất", tạo nền tảng cho việc cung cấp các dịch vụ số được cá nhân hóa theo từng nhu cầu và từng giai đoạn của cuộc sống.
Với lộ trình triển khai rõ ràng cùng định hướng xã hội hóa phù hợp, Trạm công dân số không chỉ là mô hình ứng dụng công nghệ mới trong cải cách hành chính, mà còn được kỳ vọng trở thành hạ tầng phục vụ thiết yếu trong đời sống số của người dân. Đây sẽ là một trong những mắt xích quan trọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Chính phủ số, xã hội số và kinh tế số, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thuộc nhóm dẫn đầu khu vực vào năm 2035.
N. Síu
