Cơ hội cho nhóm lao động có chuyên môn
Năm 2025 khép lại với đà phục hồi của thị trường lao động. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực vẫn ở mức thấp so với nhiều nước trong khu vực, tình trạng mất cân đối cung - cầu diễn ra phổ biến, đòi hỏi những giải pháp toàn diện để phát triển bền vững hơn trong năm 2026.
Theo thống kê của Bộ Nội vụ, năm 2025, lực lượng lao động đạt khoảng 53,2 triệu người. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,22% (giảm 0,03% so với năm trước); tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,65% (giảm 0,34% so với cùng kỳ năm trước). Sự khởi sắc này có được là nhờ các cơ quan chức năng, các trung tâm dịch vụ việc làm trên cả nước đã nỗ lực đẩy mạnh kết nối cung - cầu lao động, thông qua việc tổ chức thường xuyên và đa dạng các phiên giao dịch việc làm, kết nối trực tuyến giữa các địa phương.
Tuy nhiên, theo Bộ Nội vụ, tình trạng thất nghiệp cục bộ vẫn diễn ra, nghịch lý “thừa thầy, thiếu thợ” còn phổ biến khi nhiều ngành cần lao động như công nghệ thông tin, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI)… tăng mạnh nhưng Việt Nam lại chưa đáp ứng được. Nguyên nhân cốt lõi là chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, hiện mới khoảng 29,2% lao động Việt Nam được đào tạo có chứng chỉ nghề, chưa đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.
Bước sang năm 2026, quy mô lực lượng lao động Việt Nam dự kiến tiếp tục mở rộng, với nền tảng năm 2025 đạt 53,5 - 53,8 triệu người từ 15 tuổi trở lên, mỗi năm bổ sung khoảng 500.000 người mới vào thị trường lao động.
Giới chuyên gia đánh giá, thị trường lao động năm 2026 sẽ không tăng trưởng nóng về số lượng mà chuyển sang tuyển dụng có chọn lọc. Thay vì tuyển đại trà, doanh nghiệp sẽ tập trung vào những vị trí thực sự cần thiết cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, ưu tiên nhân sự có tay nghề, kinh nghiệm và khả năng thích ứng nhanh. “Năm 2026 mở ra nhiều cơ hội cho nhóm lao động có năng lực chuyên môn rõ ràng, kinh nghiệm thực tế và khả năng làm việc độc lập. Những vị trí đòi hỏi tay nghề cao, kỹ năng quản lý, tư duy công nghệ sẽ tiếp tục có nhu cầu tuyển dụng ổn định”, ông Lê Quang Trung, nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm nhận định.
Bà Nguyễn Thu Trang, Giám đốc thương hiệu Manpower (Manpower Việt Nam) cũng cho biết, tại Việt Nam, những lĩnh vực đang có nhu cầu tuyển dụng nhân sự chất lượng cao là tài chính - ngân hàng, công nghệ thông tin, sản xuất, hàng tiêu dùng. Điều này tương đồng với xu hướng tuyển dụng chung của khu vực.
Ở thời điểm hiện nay, doanh nghiệp Việt Nam trong các ngành sản xuất công nghiệp, chế biến, chế tạo, logistics, vận tải và một số dịch vụ thiết yếu tiếp tục duy trì nhu cầu tuyển dụng ổn định. "Điều này sẽ đặc biệt rõ rệt sau tết, khi biến động lao động tăng do nhiều người nghỉ việc về quê ăn tết và trở lại muộn hoặc đã đi tìm công việc khác, trong khi tết năm nay diễn ra muộn hơn, nhưng các đơn hàng từ đối tác nước ngoài vẫn phải đảm bảo tiến độ", bà Trang nói.
Tuy nhiên, theo chuyên gia của Manpower Việt Nam, điểm đáng chú ý hơn nằm ở chất lượng. Dù xu hướng nâng kỹ năng ngày càng rõ, lực lượng lao động vẫn ở giai đoạn chuyển mình. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ trong năm 2025 chỉ đạt 29,2 - 29,5% và mới dừng lại ở mức dưới 30% trong nhiều năm liên tiếp.
Theo bà Nguyễn Thu Trang, trong năm 2026, chất lượng lao động được dự báo tiếp tục tăng, nhờ 3 động lực chính. Thứ nhất, người lao động chuyển sang học ngắn hạn, học nghề, học lại để đáp ứng nhu cầu thị trường. Thứ hai, tâm lý lo ngại bị thay thế bởi tự động hóa và AI khiến nhiều lao động chủ động nâng cấp kỹ năng. Thứ ba, doanh nghiệp đẩy mạnh đào tạo nội bộ để bù đắp thiếu hụt kỹ năng, nhất là trong bối cảnh “lệch pha” giữa cung và cầu ngày càng lớn.
Tuyển dụng lao động sôi động ngay từ những ngày đầu năm.
Cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt
Tại Hà Nội - một trong những thị trường lao động trọng điểm, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, qua tiếp nhận thông tin tuyển dụng và đơn hàng từ phía doanh nghiệp, thời điểm này số doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng tăng lên đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, một phần trong lĩnh vực sản xuất… Nhu cầu tuyển dụng tập trung ở cả phân khúc fulltime (toàn thời gian) và partime (bán thời gian).
“Đáng chú ý, phân khúc tuyển dụng lao động có trình độ ngày càng tăng. Có những thời điểm, nhu cầu về lao động có trình độ cao hơn hẳn các nhóm còn lại, bao gồm nhóm có trình độ đại học trở lên, cao đẳng, trung cấp công nhân kỹ thuật”, ông Thành thông tin.
Tại TPHCM, theo đánh giá của Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố, trong năm 2026, nhu cầu tuyển dụng vẫn tiếp tục cao hơn nhu cầu tìm việc khi 3 động lực chính để phát triển kinh tế thành phố vẫn tiếp tục duy trì. Các dự án đầu tư nước ngoài kéo theo nhu cầu lớn về lao động chuyên môn và lao động phổ thông. Bên cạnh đó, các định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2025 - 2030 cho thấy, nhu cầu nhân lực sẽ duy trì tăng, nhất là trong các ngành dịch vụ chất lượng cao, công nghệ, công nghiệp chế biến và logistics.
Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM, thách thức lớn nhất của thị trường lao động tại TPHCM là mức độ lệch pha giữa năng lực người lao động và yêu cầu doanh nghiệp còn lớn. Minh chứng là cơ cấu nguồn cung lao động năm 2025 cho thấy, lực lượng tìm việc tập trung nhiều ở các trình độ trung học phổ thông, trung học cơ sở, trong khi doanh nghiệp đa phần cần lao động có chuyên môn với kỹ năng thực hành, kỹ thuật và nghiệp vụ rõ ràng. Ngoài ra, cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin - dữ liệu - logistics cao cấp - tài chính, đây là nhóm ngành có nhu cầu tăng mạnh và liên tục, nhưng nguồn cung lại hạn chế và có xu hướng dịch chuyển sang các khu vực có điều kiện tốt hơn. Điều này đòi hỏi chính bản thân người lao động cần phải nhanh chóng nâng cao trình độ để đáp ứng nhu cầu tuyển dụng ngày càng cao.
Ông Trương Tuấn Vinh, chuyên viên tuyển dụng, Phòng Nhân sự Công ty TNHH Điện tử Samsung TPHCM CE Complex (SEHC) cho rằng, Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, nên cần tận dụng thời cơ này để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua tăng cường khả năng thực hành công nghệ như tự động hóa, AI ứng dụng trong sản xuất, thay vì chỉ là những lý thuyết thuần túy. Với các cơ sở đào tạo cần kết hợp đào tạo kỹ năng mềm (làm việc nhóm, trình bày trước công chúng, giao tiếp tiếng Anh) chiếm ít nhất 20 - 30% chương trình đào tạo giúp sinh viên dễ hòa nhập và trở thành những “công dân toàn cầu”.
