Bộ máy tinh gọn, chính quyền gần dân hơn
Một năm trước, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương (CQĐP) 2 cấp được xem là bước đi mang tính đột phá trong cải cách tổ chức bộ máy nhà nước. Dù còn nhiều bỡ ngỡ ban đầu, thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy mô hình mới đang dần phát huy hiệu quả.
Tại phường Xuân Hòa, một trong những phường trung tâm của TPHCM, những kết quả tích cực đã xuất hiện ngay trong năm đầu vận hành. Được hình thành trên cơ sở sắp xếp địa giới hành chính từ các đơn vị cũ, địa phương phải đối mặt với khối lượng công việc lớn liên quan đến tổ chức bộ máy, nhân sự, tài sản công và dữ liệu hành chính. Tuy nhiên, sau một năm, bộ máy của phường đã được sắp xếp theo hướng tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả hoạt động. Số lượng biên chế giảm đáng kể, trong khi chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức được nâng cao. Hầu hết cán bộ đều có trình độ đại học trở lên và được đào tạo về lý luận chính trị, tạo nền tảng cho việc thực hiện các nhiệm vụ quản trị đô thị hiện đại.
Điều đáng ghi nhận hơn là cùng với việc sắp xếp bộ máy, CQĐP đã chủ động xây dựng các mô hình hướng mạnh về cơ sở. Những chương trình như "Mỗi tuần một khu phố", "Lắng nghe - đồng hành - chia sẻ" hay "Việc có ý nghĩa giúp dân" đã đưa cán bộ đến gần hơn với người dân. Thay vì chờ người dân phản ánh tại trụ sở, lãnh đạo địa phương thường xuyên xuống tận khu dân cư để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Cách làm này không chỉ giúp xử lý công việc nhanh hơn mà còn góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền.
Những chuyển biến tương tự cũng được ghi nhận tại Tây Ninh sau một năm vận hành mô hình mới. Theo đánh giá của địa phương, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai đồng bộ, vai trò của người đứng đầu được phát huy rõ nét hơn. Đặc biệt, việc phân cấp, phân quyền mạnh cho cơ sở đã giúp nhiều nhiệm vụ được giải quyết ngay từ cấp xã, giảm bớt các khâu trung gian. Từ góc độ quản trị, đây được xem là bước chuyển quan trọng khi chính quyền cơ sở không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính đơn thuần mà dần chuyển sang vai trò phục vụ và kiến tạo phát triển.
Chuyển đổi số tạo bước đột phá trong phục vụ người dân
Nếu tinh gọn bộ máy là điều kiện cần thì chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng giúp mô hình CQĐP 2 cấp vận hành hiệu quả hơn. Tại phường Xuân Hòa, Trung tâm Phục vụ hành chính công được đầu tư đồng bộ với hệ thống ki ốt hỗ trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thủ tục, lấy số thứ tự tự động và đánh giá mức độ hài lòng. Toàn bộ quy trình được kết nối liên thông với hệ thống dịch vụ công của thành phố và quốc gia.
Hiệu quả mang lại là rất rõ ràng. Trong một năm hoạt động, phường đã tiếp nhận hàng chục nghìn hồ sơ hành chính, trong đó phần lớn được nộp trực tuyến. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt tuyệt đối. Hồ sơ được số hóa hoàn toàn, thanh toán trực tuyến được áp dụng rộng rãi, giúp người dân tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại. Không chỉ dừng lại ở cơ quan hành chính, chuyển đổi số còn được đưa về tận khu dân cư thông qua các tổ công nghệ số cộng đồng. Những tổ này trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng công dân số, thực hiện thủ tục trực tuyến và tiếp cận các dịch vụ công trên môi trường mạng.
Trong khi đó, tại xã Đại Xuyên (TP Hà Nội), mô hình "Ngày thứ năm không hẹn" đang trở thành một điểm sáng trongcải cách hành chính. Với mô hình này, nhiều thủ tục như chứng thực, hộ tịch hay cấp bản sao giấy tờ được giải quyết ngay trong ngày nếu hồ sơ hợp lệ. Đối với người dân, thay đổi này mang ý nghĩa rất thiết thực. Thay vì phải chờ đợi hoặc đi lại nhiều lần, nhiều thủ tục có thể hoàn tất chỉ trong một buổi làm việc. Sự hỗ trợ của lực lượng đoàn viên thanh niên trong việc hướng dẫn người dân thao tác trên nền tảng số giúp người lớn tuổi dễ dàng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là sự thay đổi trong phương thức phục vụ. Khi các thủ tục được đơn giản hóa, dữ liệu được liên thông và người dân có thể thực hiện nhiều giao dịch ngay trên môi trường điện tử, khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn đáng kể.
Hướng tới nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm
Bên cạnh những kết quả tích cực, các địa phương cũng thẳng thắn nhìn nhận không ít khó khăn trong quá trình vận hành mô hình mới. Khối lượng công việc tại cơ sở tăng lên sau khi thực hiện phân cấp, phân quyền. Nhiều cán bộ phải đảm nhiệm thêm lĩnh vực mới, đòi hỏi nhanh chóng thích nghi với yêu cầu công việc. Ở một số nơi, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở vật chất vẫn cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ để đáp ứng yêu cầu vận hành. Tuy nhiên, những khó khăn này được xem là thách thức tất yếu trong quá trình đổi mới. Điều quan trọng là các địa phương đều đang chủ động tìm giải pháp khắc phục, từ đào tạo nguồn nhân lực, hoàn thiện hạ tầng số đến tiếp tục rà soát, tinh gọn bộ máy.
Sau một năm triển khai, mô hình CQĐP 2 cấp đã cho thấy những tín hiệu tích cực từ thực tiễn. Từ các đô thị lớn đến vùng nông thôn, bộ máy hành chính đang vận hành theo hướng linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và gần dân hơn. Những con số về tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, mức độ hài lòng của người dân hay thời gian giải quyết thủ tục hành chính chỉ là một phần của kết quả đạt được. Quan trọng hơn, tư duy quản trị đang dần thay đổi, từ "quản lý" sang "phục vụ", từ xử lý công việc theo quy trình sang giải quyết nhu cầu thực tế của người dân.
Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả, nơi người dân thực sự trở thành trung tâm của mọi hoạt động quản lý nhà nước. Trong hành trình ấy, những chuyển động tích cực từ cơ sở hôm nay sẽ là tiền đề quan trọng cho những bước phát triển bền vững trong tương lai.
ĐỨC THỌ
