Khai thác dữ liệu phục vụ người dân tốt hơn

Thực tiễn triển khai cho thấy, khi công nghệ được gắn với những vấn đề cụ thể của quản lý và đời sống, chuyển đổi số tạo ra những thay đổi thiết thực. Từ hoàn thiện thể chế, xây dựng các nền tảng số đến chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, Hà Nội chuyển trọng tâm của chuyển đổi số từ “có dữ liệu” sang “khai thác dữ liệu”.

Giải quyết hồ sơ “phi địa giới hành chính”

Giữa tháng 6/2026, khi chuẩn bị hồ sơ cho con gái vào lớp 10, chị Hoàng Thu Trang (phường Giảng Võ, TP Hà Nội) phát hiện còn thiếu bản trích lục giấy khai sinh của con. Quê của chị Trang ở Phú Thọ, giấy khai sinh của con gái trước đây được làm tại quê nhà. Cho rằng thủ tục trích lục giấy khai sinh chỉ nơi đăng ký hộ tịch mới giải quyết được, chị tính thu xếp công việc, dành một ngày về Phú Thọ làm thủ tục xin cấp lại giấy tờ. Trước khi đi, chị đến Điểm hỗ trợ dịch vụ công của phường để hỏi thêm thông tin cho chắc chắn, phòng trường hợp phải đi lại nhiều lần.

Sau khi kiểm tra trên hệ thống, cán bộ tư pháp cho biết dữ liệu hộ tịch đã được liên thông nên có thể thực hiện khai thác thông tin ngay tại Hà Nội. Chỉ trong 10 phút thao tác trên Cổng dịch vụ công, thủ tục trích lục giấy khai sinh của con gái chị đã được cán bộ tư pháp phường Giảng Võ tiếp nhận và hẹn trả kết quả sau 2 ngày.

"Chỉ khi cần giải quyết thủ tục hành chính mới thấy được sự thuận lợi sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động. Với người dân như tôi, đây không chỉ đơn thuần là giải quyết một thủ tục hành chính mà còn là sự tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức, đặc biệt với những người đang sinh sống, làm việc xa quê hương", chị Trang chia sẻ.

Tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên  địa bàn phường Giảng Võ, lãnh đạo phường cho biết, công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực; 100% hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng hạn và trước hạn, tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp duy trì ở mức trên 98%. Công tác giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm, dự án trọng điểm và xử lý những tồn tại, điểm nghẽn trên địa bàn được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý đô thị, vệ sinh môi trường, giải phóng mặt bằng và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Theo ông Cồ Như Dũng, Chủ tịch UBND phường Giảng Võ, dữ liệu phải trở thành nền tảng của quản trị địa phương trong giai đoạn mới. Việc xây dựng kho dữ liệu dùng chung và trung tâm điều hành thông minh đã giúp địa phương giảm đáng kể khối lượng báo cáo giấy, nâng cao hiệu quả điều hành. "Chúng tôi xây dựng Trung tâm Phân tích dữ liệu và điều hành (IOC) cấp phường để số hóa toàn bộ từ thông tin dân cư, độ tuổi, sức khỏe, tiêm chủng đến tình hình kinh doanh của từng hộ dân", ông Dũng chia sẻ.

Hệ thống này cho phép lãnh đạo phường theo dõi tiến độ công việc theo thời gian thực. Thông qua màn hình điều hành, Chủ tịch phường có thể nắm bắt ngay lượng thuế thu được trong ngày, sắc thuế nào chưa hoàn thành hay tiến độ giải ngân của từng dự án đầu tư công cụ thể.

"Mọi thứ đều hiển thị bằng biểu đồ trực quan. Điều này giúp loại bỏ gần như hoàn toàn việc phải làm báo cáo giấy hàng tuần, hàng tháng, giảm tải áp lực hành chính rất lớn cho cán bộ chuyên môn", ông Dũng cho biết.

Câu chuyện của chị Trang tại phường Giảng Võ phản ánh những thay đổi tích cực khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành. Với gần 3.200 trung tâm phục vụ hành chính công được lập ở các xã, phường trên cả nước, 839 loại thủ tục hành chính đã được giải quyết tại chỗ, người dân không phải lên huyện, tỉnh như trước. Cùng với đó, những thủ tục từng phụ thuộc vào địa giới hành chính từng bước được xử lý theo hướng "phi địa giới" với hệ thống dữ liệu liên thông, giúp người dân thuận tiện hơn rất nhiều khi giải quyết các thủ tục.

Tại Hà Nội, sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, 126 xã, phường của thành phố đã tiếp nhận giải quyết 2.268.401 hồ sơ thuộc các nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền. Gần 99,5% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn. Trong đó, Hà Nội đã giải quyết 619.214 hồ sơ "phi địa giới hành chính", tạo thuận lợi cho người dân làm thủ tục ở bất kỳ đâu.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, tỷ lệ hồ sơ quá hạn của thành phố đã giảm sâu từ mức 44,63% năm 2025 xuống chỉ còn 4,2% trong 6 tháng đầu năm. "Kết quả khảo sát qua các kênh theo thời gian thực cho thấy tỷ lệ hài lòng và rất hài lòng của người dân đạt tới 98,95%", ông Thắng nói.

Vẫn còn những “điểm nghẽn số” ở cấp xã

Tuy nhiên, ngay tại Hà Nội, thực tế ở nhiều địa phương cũng không chỉ có thuận lợi. Có trường hợp người dân tại địa bàn phường Tây Hồ nộp hồ sơ đăng ký biến động đất đai tại Điểm hỗ trợ dịch vụ công số Tây Hồ và được hẹn trả kết quả sau 10 ngày làm việc. Thế nhưng, đến đầu tháng 8 vừa qua, sau gần 2 tháng, hồ sơ vẫn chưa được xử lý hoàn tất.

Cán bộ một chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai cho biết nguyên nhân không nằm ở tính chất của hồ sơ mà là do giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của công dân được cấp từ nhiều năm trước, thuộc địa giới hành chính của quận Bắc Từ Liêm cũ và chưa từng phát sinh thủ tục đăng ký biến động nên chưa được cập nhật lên phần mềm Vilis quản lý chứng nhận. Điều này khiến đơn vị tiếp nhận hồ sơ không thể tra cứu trực tuyến mà phải phối hợp với đơn vị đang lưu trữ hồ sơ gốc để xác minh thông tin liên quan.

Những trục trặc như trường hợp trên không hiếm. Thực tế tại nhiều địa phương, hiệu quả dịch vụ công phụ thuộc rất lớn vào chất lượng dữ liệu và khả năng kết nối giữa các hệ thống thông tin. Khi dữ liệu đã được số hóa, chuẩn hóa và liên thông, việc giải quyết diễn ra nhanh chóng. Ngược lại, chỉ cần một mắt xích chưa đồng bộ, toàn bộ quy trình có thể bị kéo dài.

Để hoàn thành hồ sơ, cán bộ phải thao tác đồng thời trên nhiều hệ thống khác nhau như phần mềm hộ tịch điện tử, phần mềm của Bộ Tư pháp, Cổng Dịch vụ công quốc gia, hệ thống quản lý văn bản cùng nhiều phần mềm chuyên ngành. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, có hiện tượng công dân khai theo tên xã mới nhưng trên hệ thống có nơi vẫn lưu tên đơn vị cũ và khi tra cứu sẽ bị báo lỗi. Điều này khiến cán bộ phải tra cứu, đối chiếu và trích xuất dữ liệu từ nhiều hệ thống mới có thể tiếp tục xử lý hồ sơ.

Chuyển trọng tâm từ “có dữ liệu” sang “khai thác dữ liệu”

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thời gian qua, khung thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực này tiếp tục được hoàn thiện, trọng tâm là cụ thể hóa các cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô.

Một bước tiến đáng chú ý là thành phố bắt đầu hình thành các công cụ để theo dõi, đánh giá cả hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Bộ chỉ số theo dõi, đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo TP Hà Nội được ban hành ngày 16/8/2026 gồm 12 trụ cột, 74 chỉ số thành phần.

Các nền tảng số dùng chung cũng ngày càng đi vào chiều sâu. HanoiWork được mở rộng từ quản lý văn bản sang quản trị công việc, mục tiêu và sản phẩm. 183/183 đơn vị đã thiết lập danh mục nhiệm vụ, sản phẩm dùng chung; 877.672 nhiệm vụ được tạo lập, trong đó có 13.393 nhiệm vụ chiến lược. Trong tháng 8, 42.359 cán bộ được đánh giá theo mô hình KPI/OKR và các trợ lý AI trên HanoiWork phát sinh 10.858 lượt sử dụng.

Ở lớp dữ liệu, 10/13 nguồn dữ liệu ưu tiên đã hoàn thành kết nối, thu thập theo phạm vi theo dõi. IOC Thành ủy đã xây dựng Dashboard với 62 chỉ số thiết yếu, cấu hình 6.252 tài khoản cho 134 cơ quan, đơn vị. Những con số này cho thấy hạ tầng phục vụ quản trị số đang từng bước được hình thành đồng bộ hơn.

Từ những nền tảng số ở cấp thành phố đến cách cán bộ cơ sở xuống từng khu dân cư làm sạch dữ liệu, chuyển đổi số Hà Nội dần chuyển từ xây dựng hệ thống sáng tạo ra sản phẩm và giá trị cụ thể. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới vì thế không chỉ là hoàn thành các cơ sở dữ liệu mà quan trọng hơn là khai thác được dữ liệu để thay đổi phương thức quản trị, giảm thủ tục, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và tạo thêm động lực cho kinh tế số.

Thái An