Kỳ I: Nhiều kết quả mang tính bước ngoặt
Mô hình đạt nhiều kết quả tích cực: Giảm khâu trung gian, nâng cao tính chủ động của các cấp chính quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải thiện chất lượng dịch vụ công, thúc đẩy chuyển đổi số...
Đặc biệt, công cuộc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và giảm biên chế số lượng công chức, viên chức đã đạt nhiều kết quả mang tính đột phá, cắt giảm triệt để một số cơ quan, đơn vị không còn phù hợp, các tầng nấc trung gian để hướng tới nền hành chính phục vụ chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; tại các địa phương đã hình thành phương thức quản trị mới hiệu quả hơn, gần dân, sát dân hơn. Hệ thống chính trị chuyển dần phương thức lãnh đạo điều hành từ quản lý hành chính sang kiểm tra, giám sát và quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ; từ điều hành hành chính sang điều hành bằng dữ liệu số, liên thông, liên kết và dùng chung; từ phối hợp qua nhiều tầng nấc sang trực tiếp từ tỉnh, thành phố xuống cấp xã, phường.
Nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp cơ sở
Hiện các thông tin, văn bản được luân chuyển trực tiếp giữa cấp cơ sở và cấp tỉnh đã cơ bản thông suốt, ổn định, giúp thời gian phê duyệt các dự án đầu tư công giảm từ 30% đến 40%. Công tác quản lý chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” bằng kết quả, sản phẩm cụ thể nhằm mục đích tăng trách nhiệm giải trình và chịu trách nhiệm cao hơn; người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng hơn.
Trước đây, nhiều công việc hành chính phải trải qua quy trình xử lý từ xã lên huyện, từ huyện lên tỉnh rồi ngược lại, dẫn đến tình trạng kéo dài thời gian giải quyết, gia tăng chi phí hành chính và làm giảm tính linh hoạt của bộ máy. Thì nay, mô hình chính quyền mới đã nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp cơ sở. Theo đó, việc quyết định các vấn đề dân sinh không còn phải chờ đợi cấp trung gian; cấp cơ sở có thể kịp thời ban hành quyết định hành chính sát thực tế ở địa phương hơn. Mặt khác, mô hình chính quyền mới còn giúp tăng cường trách nhiệm giải trình trực tiếp trước nhân dân.
Một điểm nhận thấy rõ nhất là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức từ cấp tỉnh đến cơ sở đã phát huy tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới. Nhiều cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, sẵn sàng nhận nhiệm vụ tại địa bàn mới, khắc phục khó khăn, nỗ lực hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao trong điều kiện khối lượng công việc nhiều hơn so với trước đây và chịu được áp lực, thử thách trước những yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng cao hơn.
Ví dụ, đối với TPHCM - đô thị đặc biệt với quy mô dân số lớn, mật độ kinh tế cao và yêu cầu quản lý đa dạng, phức tạp, việc sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) và tổ chức lại chính quyền cơ sở không chỉ mang ý nghĩa đơn thuần là tổ chức lại bộ máy mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức điều hành ở cấp cơ sở. Sau hơn 1 năm triển khai mô hình CQĐP 2 cấp tại TPHCM, hoạt động điều hành của chính quyền cơ sở đã có nhiều chuyển biến rất tích cực như: Bộ máy được tinh gọn hơn, chức năng, nhiệm vụ từng bước được chuẩn hóa, cơ chế một cửa, một cửa liên thông, phi địa giới hành chính, giải quyết hồ sơ toàn trình… được hoàn thiện và ứng dụng công nghệ thông tin được đẩy mạnh, giúp giải quyết nhanh, hiệu quả hồ sơ thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.
Việc sắp xếp ĐVHC tại TPHCM giúp giảm đáng kể đầu mối tổ chức ở cấp cơ sở. Ở cấp cơ sở, mô hình tổ chức UBND phường được thiết kế thống nhất, gồm 3 phòng chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công. Việc tinh gọn bộ máy đã góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, làm rõ hơn mối quan hệ công tác giữa các bộ phận trong chính quyền cơ sở. Điểm đáng chú ý là bộ máy chính quyền cơ sở chuyển dần từ mô hình dựa nhiều vào lực lượng bán chuyên trách sang mô hình quản lý, quản trị chuyên nghiệp hơn, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực điều hành, phân công và kiểm soát, kiểm tra, giám sát công việc... Đây có thể nói là tiền đề quan trọng để đổi mới phương thức điều hành theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Hoặc tại TP Hà Nội, hiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị ngày càng thực chất hơn; nhiều khó khăn, vướng mắc được giải quyết ngay từ cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và tăng cường sự đồng thuận trong nhân dân. Sau khi sắp xếp ĐVHC, Hà Nội đã rà soát 2.007 nhiệm vụ quản lý nhà nước, trong đó: Cấp xã thực hiện 928 nhiệm vụ; phân cấp, ủy quyền 160 nhiệm vụ cho cấp xã; triển khai 664 thủ tục hành chính (TTHC) theo cơ chế ủy quyền và thực hiện 2.077 TTHC trên toàn địa bàn.
Đáng chú ý, 100% xã, phường và các cơ quan trong hệ thống chính trị đã được kết nối hạ tầng số, sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử, chữ ký số và các nền tảng điều hành trên môi trường mạng. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng chính quyền số, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân trong giai đoạn mới. TP Hà Nội hiện có 556 mô hình, cách làm hiệu quả, trong đó có 50 mô hình về đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và 231 mô hình về nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, quản lý đảng viên, xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở.
Bên cạnh đó, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sau khi sắp xếp, sáp nhập vận hành chính quyền mới về cơ bản đã hoàn thành các mục tiêu; số lượng ĐVHC giảm đáng kể, cơ cấu các phòng, ban và đội ngũ cán bộ, công chức được bố trí phù hợp hơn; chính quyền hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước; tỷ lệ số hóa hồ sơ và dịch vụ trực tuyến tăng vượt trội với chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp; các tỉnh, thành phố đã rà soát và chuyển giao hàng nghìn nhiệm vụ cùng TTHC trước đây thuộc cấp huyện về cho cấp xã thực hiện, giúp giải quyết công việc nhanh chóng hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Cơ sở để đất nước bứt phá
Việc triển khai mô hình CQĐP 2 cấp và sắp xếp một số cơ quan, đơn vị đã mang lại thành tựu rõ nét về phát triển kinh tế - xã hội. Tính đến cuối năm 2025, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được đảm bảo. Lạm phát, bội chi ngân sách nhà nước và các chỉ tiêu về nợ công được kiểm soát; thặng dư thương mại liên tục ở mức cao; thị trường trong nước phát triển mạnh; các nguồn lực đầu tư phát triển được huy động và sử dụng hiệu quả hơn.
Đặc biệt, tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt 8,02%; quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỷ USD, gấp 1,48 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 nền kinh tế trên thế giới, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tập trung vốn đầu tư công cho các công trình trọng điểm quốc gia, có sự lan tỏa cao, kết nối vùng, liên vùng, khắc phục cơ bản tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán… Trọng tâm là 3 đột phá chiến lược được thực hiện đồng bộ, trọng tâm, trọng điểm, đạt kết quả nổi bật, tạo nền tảng và động lực mới thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Riêng trong 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế vẫn duy trì đà phục hồi khá tích cực nhờ sự lãnh đạo quyết liệt của Đảng, sự điều hành chủ động, linh hoạt của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội cùng nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Sản xuất công nghiệp tiếp tục tăng trưởng, đầu tư công và đầu tư nước ngoài khởi sắc, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện, niềm tin của doanh nghiệp từng bước phục hồi.
Cụ thể, GDP tăng 9,01% so cùng kỳ - mức cao nhất trong vòng 15 năm với các động lực tăng trưởng khá đồng đều, cùng với việc khơi thông nguồn lực bị ách tắc, phát huy các động lực mới. Điểm tích cực khác là Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) theo Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) của Việt Nam năm 2026 đứng thứ 43/139 thế giới, tăng 1 bậc so với năm 2025. Thị trường chứng khoán được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9; lần đầu được xếp hạng ở mức “Đầu tư” bởi Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế R&I - Nhật Bản, khẳng định nỗ lực cải cách, thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định vĩ mô, từng bước nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam.
Những thành quả nổi bật và những ưu điểm của mô hình CQĐP 2 cấp trên nhiều phương diện là minh chứng rõ nhất cho quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta về đổi mới tư duy trong hoạch định chiến lược, nắm bắt thời cơ để sớm thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Và nhiệm vụ trọng tâm trước hết mà Đảng đề ra là phấn đấu đất nước tăng trưởng GDP từ 10%/năm trở lên từ năm 2026 và những năm tiếp theo một cách bền vững, đây là những tiền đề quan trọng nhất để đất nước ta “bứt phá” về mọi lĩnh vực trong kỷ nguyên mới.
Lê Sơn - Ngọc Ước
Kỳ 2: Vẫn còn “điểm nghẽn”, “nút thắt”
