Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu tổ chức mà còn là bước đột phá về thể chế, tạo nền tảng để hiện đại hóa quản trị, cải cách hành chính và chuyển đổi số toàn diện.
Quyết định chiến lược, mang tầm vóc lịch sử
Thực hiện CQĐP 2 cấp chính là dấu ấn lịch sử về sự phát triển vượt bậc của nền hành chính quốc gia sau 80 năm thành lập nước (1945 - 2025). Bước sang năm mới 2026, nhìn lại dấu mốc ngày 1/7/2025, cả nước chính thức vận hành CQĐP 2 cấp, một chỉnh thể hành chính mới của nước CHXHCN Việt Nam. Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, "sắp xếp lại giang sơn" là quyết định chiến lược, mang tầm vóc lịch sử, thể hiện tư duy cải cách hành chính mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước.
Đầu xuân, ghi nhận và nhìn lại ở các địa phương, tất cả 34 tỉnh, thành đều đã nhanh chóng ổn định, vận hành nền nếp, thông suốt; bộ máy tổ chức từng bước được kiện toàn, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Bên cạnh phân cấp phân quyền, thì cải cách TTHC là một trọng tâm trong vận hành mô hình CQĐP 2 cấp. Bộ Nội vụ khẳng định, việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong TTHC và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số đang góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Công tác cắt giảm, đơn giản hóa TTHC đã được các bộ, ngành và địa phương triển khai quyết liệt.
Theo số liệu của Bộ Nội vụ, từ ngày 1/7 đến 30/10/2025, tổng số hồ sơ tiếp nhận tại 34 tỉnh, thành phố đạt 16 triệu hồ sơ, trong đó cấp xã xử lý hơn 11,8 triệu hồ sơ, chiếm 73,8%. Đã có 13,3 triệu hồ sơ được xử lý và trả kết quả, đạt tỷ lệ 83%, với 90,8% hồ sơ được giải quyết đúng hoặc trước hạn. Những con số này cho thấy sự nỗ lực lớn trong việc cải cách hành chính tại cơ sở.
Quyền hạn và trách nhiệm cấp xã, phường được mở rộng đáng kể
Về tác động của CQĐP 2 cấp đối với đời sống, người dân, các chuyên gia cho rằng “thuận lợi hơn rất nhiều”. Nếu như trước đây người dân phải đến các trung tâm hành chính cấp quận, huyện thì bây giờ chỉ cần đến cấp hành chính cấp xã. Đại biểu Quốc hội Lê Đào An Xuân (đoàn Đắk Lắk) nhấn mạnh, trong tổng số hơn 600 nhiệm vụ cấp huyện trước đó đảm nhiệm, có hơn 90 nhiệm vụ sẽ được chuyển giao cho cấp tỉnh, còn lại hơn 500 nhiệm vụ sẽ được phân cấp về cho cấp xã.
“Điều này cho thấy quyền hạn và trách nhiệm của cấp xã, phường đã được mở rộng đáng kể, thể hiện rõ tinh thần phân cấp thiết thực, hiệu quả và kịp thời với tiêu chí hàng đầu là phục vụ người dân, doanh nghiệp”, nữ đại biểu nói và lưu ý thêm, với mục tiêu xây dựng một nền chính quyền phục vụ nhân dân, thì việc xác lập tiêu chí chất lượng đối với cán bộ cấp xã là rất quan trọng.
"Thời gian qua, trong quá trình sắp xếp cán bộ, các địa phương đã bám sát tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm đó là "chọn người theo việc" và ưu tiên cán bộ có năng lực, có tinh thần phục vụ nhân dân để bố trí vào các vị trí lãnh đạo chủ chốt ở chính quyền cấp xã. Với tinh thần "cán bộ dám nghĩ, dám làm", chúng tôi tin rằng thời gian tới, chính quyền cấp xã sẽ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là kênh trực tiếp để phục vụ quyền lợi của người dân một cách tốt nhất", đại biểu Lê Đào An Xuân nói.
Tương tự, đại biểu Phạm Văn Hoà, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (đoàn Đồng Tháp) nhấn mạnh, toàn hệ thống chính trị đã rất quyết liệt, toàn tâm, toàn ý thực hiện được việc “sắp xếp lại giang sơn” là bước ngoặt lịch sử. Ông Hoà nhìn nhận, trong thời gian tới, nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục cũng được phân quyền mạnh cho cấp xã. Chủ tịch UBND xã có thẩm quyền quyết định về công tác cán bộ ở trường học, tiến tới tham gia tuyển dụng giáo viên. Trong y tế, việc củng cố trạm y tế xã, tăng cường bác sĩ tuyến cơ sở là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, khắc phục tình trạng quá tải tuyến trên. Hiện cấp xã đã được giao thực hiện nhiều TTHC quan trọng, như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, điều mà trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện hoặc cấp trên. Điều này cho thấy rõ tinh thần trao quyền thực chất cho cơ sở, nơi gần dân nhất và phục vụ nhân dân nhanh chóng, thuận tiện nhất.
Với các kết quả nổi bật đem lại, đại biểu Quốc hội Nguyễn Chu Hồi (đoàn TP Hải Phòng) nhìn nhận, “đây là một cuộc cách mạng xác định tầm nhìn chiến lược, dài hạn của đất nước và mang lại những lợi ích mang tính bao trùm, lâu dài và thiết thực, hướng tới người dân".
Kiên định mục tiêu để chính quyền gần dân, sát dân
Những chuyển động tích cực tại các sở, ngành, địa phương cho thấy nỗ lực thích ứng của CQĐP 2 cấp nhằm chuyển bộ máy từ quản lý hành chính sang phục vụ người dân, kiến tạo phát triển. Cán bộ không những chỉ đạo mà còn cùng làm với dân, thường xuyên về thôn cùng chi bộ bàn bạc, lắng nghe ý kiến. Nhờ sự gần gũi đó, chính quyền đã củng cố được niềm tin, sự đồng thuận của nhân dân, nhờ vậy nhiều vấn đề phức tạp được tháo gỡ...
Ông Phạm Đình Tùng, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên cho biết: Sau hợp nhất, toàn tỉnh có 16 sở, ban, ngành với 113 tổ chức hành chính, giảm 90 tổ chức; 162 đơn vị sự nghiệp, giảm 27 đơn vị... Tổ chức bộ máy và nhân sự nhanh chóng được kiện toàn. Điểm sáng trong vận hành CQĐP 2 cấp là hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và 104 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Các trung tâm được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, máy móc, nhân lực, hoạt động thông suốt. “Hiện toàn tỉnh thực hiện 2.163 TTHC, tỷ lệ tiếp nhận TTHC trực tuyến đạt 93,26%. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, về số hồ sơ giải quyết đúng và trước thời hạn đạt tỷ lệ 99,41%; tỷ lệ giải quyết trực tuyến đạt 95,84%. Những con số này cho thấy bộ máy đã thực sự chuyển từ quản lý hành chính sang phục vụ người dân”, ông Tùng nhấn mạnh.
Tương tự, tại TP Đà Nẵng, UBND thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành hỗ trợ các xã, phường trong việc tiếp nhận và trả kết quả TTHC theo hình thức phi địa giới. Các quy trình nội bộ đang được rà soát, tái cấu trúc để đảm bảo 100% TTHC được thực hiện thông suốt, hiệu quả trên toàn địa bàn.
Trong dòng chảy đổi mới mạnh mẽ, Phú Thọ cũng đang quyết liệt xây dựng mô hình quản trị hiện đại, hướng đến nền hành chính phục vụ. Trên hành trình ấy, tỉnh xác định phương châm xuyên suốt, kiên định mục tiêu “gần dân, sát dân”, góp phần thay đổi từ tư duy đến hành động, từ cấp tỉnh xuống thôn xóm để chính quyền thực sự trở thành điểm tựa, là nơi người dân gửi gắm niềm tin. Từ khi vận hành CQĐP 2 cấp đến nay, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đạt từ 85 - 93% mỗi ngày; hàng nghìn thủ tục được chuẩn hóa, rút ngắn thời gian xử lý. Người dân không chỉ tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn mà còn cảm nhận được sự thay đổi tích cực trong thái độ phục vụ và trách nhiệm của cán bộ.
Theo ông Trần Việt Cường, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ, vận hành CQĐP 2 cấp, tỉnh đã điều động, biệt phái hàng trăm cán bộ từ tỉnh, huyện về cơ sở; bổ sung chuyên môn còn thiếu, tăng cường lực lượng có năng lực để “lấp chỗ trống” ở những vị trí then chốt. Cách làm này được người dân đánh giá cao, bởi thay vì “ngồi bàn giấy” chờ dân đến hỏi, cán bộ đã xuống thôn xóm, trực tiếp hướng dẫn và giải quyết yêu cầu của nhân dân.
Có thể khẳng định, mô hình CQĐP 2 cấp là bước chuyển quan trọng về tư duy và tầm nhìn trong quản trị quốc gia. Từ chỉ đạo của Trung ương đến thực tiễn sinh động ở cơ sở, mô hình này đang chứng minh tính đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Tinh thần “gần dân, sát dân” không chỉ là một yêu cầu quản lý mà đã trở thành giá trị cốt lõi của nền hành chính phục vụ, là cam kết của cả hệ thống chính trị trên con đường phát triển. Bước sang năm mới Bính Ngọ 2026, chúng ta tiếp tục vững vàng trên hành trình đổi mới để bứt phá mạnh hơn, xa hơn.
Thanh Nhung
