Thải độc bằng nước ép, bỏ sữa để chống viêm…
“Detox cleanse” - liệu trình thải độc bằng nước ép, đồ uống dạng lỏng, trà thảo mộc, thực phẩm bổ sung hoặc nhịn ăn… trở thành từ khóa phổ biến trên mạng xã hội. Hàng loạt nội dung quảng bá hứa hẹn giúp “loại bỏ độc tố”, “giảm cân thần tốc” và “khởi động lại cơ thể” trong thời gian ngắn, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dùng, đặc biệt là giới trẻ.
Gần đây trên các nền tảng mạng xã hội tiếp tục xuất hiện nhiều video chia sẻ về các chế độ ăn “chống viêm” hay “tăng miễn dịch cấp tốc”. Một số nội dung thậm chí khuyên người xem nên loại bỏ hoàn toàn sữa, gluten hoặc nhiều nhóm thực phẩm khác để tránh tình trạng viêm trong cơ thể.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đằng sau sức hút của trào lưu này là những ngộ nhận khoa học và rủi ro sức khỏe đáng báo động.
Theo các chuyên gia ngành tiêu hóa - gan mật, không có bằng chứng cho thấy các liệu trình thải độc bổ sung lợi ích nếu một người vốn đã ăn uống cân bằng. Detox ngắn 3 - 7 ngày không thể đem lại hiệu quả tương đương một lối sống lành mạnh lâu dài.
Thực tế, cơ thể con người đã sở hữu hệ thống lọc thải tự nhiên: Phổi bẫy và đẩy độc tố trong không khí ra ngoài; ruột loại bỏ tác nhân gây hại từ thực phẩm; thận lọc máu và đào thải cặn bã qua nước tiểu. Trong đó, gan đóng vai trò trung tâm, chuyển hóa độc tố như rượu thành chất thải để cơ thể đào thải an toàn.
Các liệu trình detox, không “gánh” thay nhiệm vụ của gan, phổi hay thận và không thể đảo ngược tổn thương đã xảy ra trong cơ thể.
Đối với lời khuyên nên loại bỏ sữa và các chế phẩm từ sữa để giảm viêm trong cơ thể, bác sĩ Nguyễn Thị Thu (Phòng khám và Tư vấn dinh dưỡng VIAM) cho biết, phản ứng viêm thực chất là một cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Trong nhiều trường hợp, đó là phản ứng cần thiết để bảo vệ cơ thể. Chỉ khi tình trạng viêm diễn ra quá mạnh hoặc kéo dài, nó mới có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và cần được kiểm soát y tế.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thu, sữa và các chế phẩm từ sữa là nguồn cung cấp protein, canxi cùng nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng. Với người khỏe mạnh, việc sử dụng sữa không gây ra tình trạng viêm. Chỉ trong những trường hợp đặc biệt như dị ứng đạm sữa bò hoặc không dung nạp lactose, việc sử dụng sữa mới có thể gây ra phản ứng bất lợi.
“Với người bình thường, việc kiêng sữa để “chống viêm” là thiếu căn cứ khoa học và có thể khiến khẩu phần ăn mất cân đối, cơ thể có thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng. Ví dụ, nếu bỏ hoàn toàn sữa và các chế phẩm từ sữa mà không bổ sung các nguồn canxi khác như hải sản hoặc rau lá xanh, cơ thể có thể bị thiếu canxi và một số vi chất quan trọng. Với trẻ em, thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao và thể chất”, bác sĩ Thu cho biết.
Không có “đường tắt” cho thanh lọc cơ thể
Các chuyên gia cảnh báo, lạm dụng detox có thể dẫn đến: Mất cân bằng điện giải và đường huyết, gây chóng mặt, choáng váng, đau đầu; thiếu protein, chất béo thiết yếu, vitamin tan trong dầu và chất xơ; tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim nguy hiểm ở người có bệnh tim mạch hoặc bệnh thận; nguy cơ sỏi thận khi dùng nước ép rau củ giàu oxalate (rau chân vịt, củ cải đường, cà tím, rau sắn dây, cải bắp, măng tây, cải xoăn...); kích hoạt hoặc làm trầm trọng rối loạn ăn uống (nhịn ăn kéo dài, hoặc ăn bù mất kiểm soát sau detox); lạm dụng thuốc nhuận tràng hoặc lợi tiểu nhằm “đào thải độc tố” - hành vi có thể gây lệ thuộc và đe dọa tính mạng.
Dù nước ép rau quả chứa vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, chúng thiếu chất xơ và không đủ dưỡng chất toàn diện. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị chỉ uống 1 - 2 ly nước ép trái cây/ngày, thay vì uống liên tục nhiều lần trong ngày như các “phác đồ” detox đang lan truyền.
Theo các chuyên gia y tế, detox không phải là giải pháp thải độc đúng nghĩa, không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày và không đem lại lợi ích lâu dài. Cơ thể người không cần những liệu trình thải độc cấp tốc. Thay vì “nhịn ăn, ép uống”, chìa khóa bảo vệ sức khỏe bền vững nằm ở chế độ dinh dưỡng cân bằng và vận động khoa học.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thu, thay vì chạy theo các chế độ ăn thải độc, chống viêm cấp tốc, điều quan trọng hơn là duy trì một chế độ ăn cân bằng và đa dạng. Bữa ăn nên ưu tiên các thực phẩm tươi, ít chế biến, đặc biệt là rau củ quả giàu vitamin và chất chống oxy hóa. Các loại cá béo, hải sản, rau lá xanh cũng là những nguồn dinh dưỡng tốt cho cơ thể.
“Mạng xã hội xuất hiện nhiều trào lưu dinh dưỡng khác nhau, người dân cần tỉnh táo khi tiếp nhận thông tin. Mỗi người có cơ địa và tình trạng sức khỏe khác nhau. Khi có dấu hiệu bất thường hoặc muốn thay đổi chế độ ăn, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự áp dụng các lời khuyên chưa được kiểm chứng trên mạng”, bác sĩ Thu khuyến cáo.
Duy Anh
