Thành phố Hợp Phì, tỉnh An Huy đã trở thành một trong những trung tâm của ngành, sản xuất 1,37 triệu xe năng lượng mới trong năm 2024, với chuỗi công nghiệp trị giá 260 tỷ nhân dân tệ (1,003 tỷ đồng). Giới chức Hợp Phì đặt mục tiêu xây dựng cụm công nghiệp trị giá nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2027, có khả năng sản xuất 3 triệu xe mỗi năm.
Tuy nhiên, mục tiêu này đặt ra câu hỏi lớn hơn: Nguồn nhân lực nào sẽ bảo dưỡng tất cả số xe đó?
Xe điện vẫn phải được bán, bảo trì và sửa chữa lâu dài sau khi rời khỏi nhà máy và tính bền vững của “giai đoạn bùng nổ” xe điện Trung Quốc phụ thuộc vào việc lực lượng lao động có theo kịp hay không.
Bài toán nguồn nhân lực bảo dưỡng
Zhao Fei, nhà sáng lập Công ty dịch vụ ô tô Rongchuang tại Hợp Phì cho biết, ông là một trong những người tiên phong dấn thân vào lĩnh vực này trong khi những người khác còn do dự.
Từng là quân nhân, ông thành lập Rongchuang năm 2013 như một xưởng sửa chữa truyền thống. Đến năm 2019, khi Bắc Kinh thúc đẩy việc sử dụng xe điện và dòng xe này xuất hiện phổ biến trên đường phố, ông nhận thấy sự thay đổi. “Nếu không sớm nhận ra xu hướng, kỹ thuật viên của chúng tôi có thể đã bị đào thải”, ông nói.
Khi đó, không ai ở Hợp Phì có thể đào tạo họ. Tỷ lệ xe điện phổ biến cao hơn nhiều ở các siêu đô thị ven biển nên Zhao chi tiền cho các chuyến đi đến Thâm Quyến, Trùng Khánh và Hàng Châu, đưa kỹ thuật viên theo để quan sát các xưởng sửa chữa. Khi trở về, họ mua 2 xe điện, một mới, một cũ, rồi tháo rời từng bộ phận để thực hành.
“Chúng tôi xem bên trong pin thế nào, động cơ lắp ra sao, máy nén đặt ở đâu”, ông Zhao nói.
Họ cũng đầu tư khoảng 100.000 nhân dân tệ để tự thiết kế các công cụ chuyên dụng nhằm tháo động cơ và chẩn đoán.
Hiện xe điện chiếm gần 60% hoạt động kinh doanh của công ty. Ông Zhao đã đào tạo gần 200 kỹ thuật viên và đang cải tạo cơ sở 5 tầng rộng 6.000m² dành riêng cho đào tạo và sửa chữa xe điện.
Tuy nhiên, một xưởng sửa chữa không thể lấp đầy khoảng trống trên toàn quốc. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc từng dự báo nhu cầu lao động trong dịch vụ xe điện có thể đạt 1,2 triệu người vào năm 2025, tăng từ 170.000 người năm 2015, tức thiếu hụt hơn một triệu lao động, dù chưa có số liệu cập nhật. Sự thiếu hụt nghiêm trọng nhất là ở khâu hậu mãi, đặc biệt là kỹ thuật viên bảo trì.
Nhu cầu về nhân sự làm việc trong ngành xe điện tại Trung Quốc tăng cao. Ảnh: CNAx
Dữ liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cho thấy một sự mất cân đối: Khoảng 65% lỗi của xe điện liên quan đến hệ thống điều khiển điện tử nhưng chỉ 12% trong khoảng 4 triệu thợ sửa chữa ô tô tại Trung Quốc được đào tạo để xử lý. Đặc biệt, chưa đến 100.000 người được coi là có tay nghề cao.
“Thời gian đào tạo khá dài, cần ít nhất 3 - 4 năm để từ học việc thành thợ lành nghề. Trong bối cảnh thị trường hiện nay, người trẻ không muốn theo đuổi công việc này”, Zhao nói.
Tăng cường đào tạo
Tại một nhà máy sản xuất của NIO ở Hợp Phì, khoảng 2.000 công nhân đang làm việc dọc theo dây chuyền sản xuất. Một số họ là các lao động kỳ cựu từ các nhà máy sản xuất ô tô truyền thống. Những người mới được tuyển dụng thông qua các mối quan hệ hợp tác với các trường cao đẳng nghề.
Sinh viên bắt đầu với vai trò thực tập sinh, được kèm cặp trực tiếp trên dây chuyền sản xuất. Nhiều người chuyển sang làm việc toàn thời gian và một số người cuối cùng chuyển sang bộ phận dịch vụ hậu mãi và sửa chữa.
“Các trường học cung cấp chương trình đào tạo chuyên sâu cho nhân viên kỹ thuật và vận hành. Đồng thời, các kỹ sư của chúng tôi cũng tham gia các chương trình hợp tác tại các trường học”, ông Yang Yi, giám đốc phụ trách quan hệ công chúng của NIO Manufacturing, cho hay.
Các công ty xe điện khác cũng đang xây dựng mô hình tương tự. Ít nhất 10 trường nghề đã hoặc đang lên kế hoạch mở viện đào tạo chung với các thương hiệu như BYD.
Tại Đại học Bách khoa Thâm Quyến, kỹ sư BYD tham gia thiết kế chương trình học. Tại Học viện Bách khoa Thiểm Tây, giáo viên dành mùa hè làm việc ở nhà máy BYD. Đơn vị dịch vụ ô tô JD Auto Service cũng công bố kế hoạch thành lập hơn 100 trường đào tạo trong 3 năm, nhằm đào tạo 5.000 kỹ thuật viên sửa xe điện.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng nỗ lực này vẫn chưa theo kịp nhu cầu.
Theo số liệu chính thức, số lượng xe điện tại Trung Quốc đã tăng mạnh từ 4,92 triệu chiếc vào năm 2020 lên 31,4 triệu chiếc vào năm 2024. Đến cuối năm 2025, số lượng xe điện tại Trung Quốc đạt gần 44 triệu chiếc, chiếm 12% tổng số xe.
Hiện chỉ có chưa đến 20.000 công ty chuyên sửa chữa xe điện phục vụ một lượng xe đã tăng gấp bội chỉ trong vài năm.
DIỆU LINH (theo Channel News Asia)
