Không đơn thuần là hành trình ngắm cảnh, mỗi chuyến du ngoạn trên sông trở thành trải nghiệm văn hóa, lịch sử và cảm xúc - nơi du khách tìm thấy những giá trị đáng giá thay vì chỉ “đáng tiền”.
Từ lợi thế tự nhiên đến hành trình trải nghiệm
Trong bối cảnh du lịch toàn cầu ngày càng cạnh tranh, lợi thế “giá rẻ” dần không còn đủ sức hấp dẫn. Du khách hiện đại, đặc biệt là nhóm khách có mức chi tiêu cao, không chỉ tìm kiếm nơi để nghỉ dưỡng mà còn muốn được chạm vào chiều sâu văn hóa, được sống chậm và tận hưởng những trải nghiệm khác biệt. Đó cũng là lý do du lịch đường sông trở thành xu hướng mới tại Việt Nam.
Sông Sài Gòn vốn gắn với lịch sử hơn 300 năm hình thành vùng đất Gia Định - Sài Gòn - TPHCM, đang dần trở thành “sân khấu văn hóa” mới. Những chuyến buýt sông, du thuyền ngắm hoàng hôn hay tour khám phá địa đạo Củ Chi bằng đường thủy mang đến góc nhìn rất khác về thành phố năng động bậc nhất cả nước.
Không còn những chuyến tham quan “cưỡi ngựa xem hoa”, du khách giờ đây muốn được ngồi trên boong tàu, nhâm nhi ly cocktail, lắng nghe câu chuyện về vùng đất mình đi qua và cảm nhận nhịp sống chậm rãi giữa mênh mang sông nước. Đó cũng chính là tinh thần của “quiet luxury” - sang trọng thầm lặng - xu hướng đang được nhiều du khách quốc tế yêu thích. Sự sang trọng không nằm ở phô trương mà đến từ trải nghiệm tinh tế, riêng tư và giàu bản sắc.
Khi mỗi dòng sông trở thành “đại sứ văn hóa”
Điều làm nên sức hấp dẫn của du lịch đường sông không chỉ là cảnh quan mà còn là khả năng kể chuyện. Một dòng sông có thể đưa du khách đi qua lịch sử, văn hóa, ẩm thực và cả đời sống của người dân địa phương theo cách mềm mại, tự nhiên nhất.
Trên sông Sài Gòn, du khách có thể xuôi dòng từ bến Bạch Đằng đến địa đạo Củ Chi, vừa ngắm nhịp sống hiện đại của thành phố, vừa nghe kể về những dấu mốc lịch sử của vùng đất Nam bộ. Ban đêm, mặt sông lại trở thành không gian của âm nhạc, ánh sáng và những bữa tối giữa lòng đô thị rực rỡ.
Trong khi đó, ở miền Bắc, tuyến du lịch đường thủy từ Hà Nội đến vịnh Hạ Long lại mở ra một hành trình rất khác. Không còn là những chuyến xe tốc hành quen thuộc, du khách được lênh đênh trên những nhánh sông vùng châu thổ, đi qua làng quê, bến nước, những vùng đất còn nguyên nét bình yên. Hành trình ấy giống như chuyến thám hiểm văn hóa hơn là một tour du lịch đơn thuần.
Ở đồng bằng sông Cửu Long, nơi sông nước là linh hồn của đời sống, du lịch đường sông càng mang đậm dấu ấn bản địa. Chợ nổi Cái Răng, những con rạch nhỏ rợp bóng dừa nước, tiếng đờn ca tài tử vang lên giữa hoàng hôn… tất cả tạo nên những trải nghiệm rất riêng mà khó nơi nào có thể sao chép.
Nhiều chuyên gia cho rằng, lợi thế lớn nhất của du lịch đường sông Việt Nam chính là tính bản sắc. Bởi mỗi dòng sông đều mang một câu chuyện riêng, nhịp sống riêng và không gian văn hóa riêng biệt. Vấn đề nằm ở cách kể câu chuyện ấy hấp dẫn đến đâu. Thực tế, nhiều sản phẩm du lịch đường sông vẫn còn manh mún, thiếu liên kết và chưa tạo được chuỗi trải nghiệm trọn vẹn. Không ít nơi mới chỉ dừng lại ở việc đưa khách “đi ghe ngắm cảnh”, trong khi du khách hiện đại cần nhiều hơn thế. Họ cần được trải nghiệm văn hóa địa phương, thưởng thức ẩm thực bản địa, tham gia hoạt động nghệ thuật và tương tác với cộng đồng.
Nói cách khác, du lịch đường sông muốn phát triển bền vững phải được xây dựng như một hệ sinh thái hoàn chỉnh chứ không phải những sản phẩm rời rạc. Đó cũng là hướng đi mà nhiều địa phương đang theo đuổi. Tại Cần Thơ, các chuyên gia đề xuất phát triển chuỗi trải nghiệm kết nối từ vận chuyển, lưu trú, ẩm thực đến du lịch cộng đồng. Trong khi đó, TPHCM đang đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng bến bãi, mở rộng các tuyến đường thủy và đa dạng hóa sản phẩm du lịch đêm trên sông.
Khơi dậy “mạch sống” mới cho ngành du lịch
Sự phát triển của du lịch đường sông không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần làm mới hình ảnh điểm đến Việt Nam trong mắt du khách quốc tế. Trong bối cảnh ngành du lịch đặt mục tiêu đón hàng chục triệu lượt khách quốc tế mỗi năm, Việt Nam cần những sản phẩm đủ khác biệt để giữ chân du khách lâu hơn và khiến họ sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn. Du lịch đường sông có thể làm được điều đó.
Một chuyến du ngoạn bằng đường thủy thường tạo cảm giác thư thái và sâu lắng hơn so với di chuyển bằng đường bộ. Nhịp sống trên sông chậm rãi, đủ để du khách quan sát, cảm nhận và kết nối với điểm đến theo cách tự nhiên nhất. Đó cũng là lý do “slow travel” - du lịch chậm đang ngày càng được ưa chuộng trên thế giới. Không chỉ vậy, du lịch đường sông còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế đêm, tạo thêm việc làm cho cộng đồng địa phương và góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.
Tuy nhiên, để những dòng sông thực sự trở thành “mạch sống” mới của du lịch vẫn còn nhiều việc phải làm. Hạ tầng bến cảng, phương tiện vận chuyển, chất lượng dịch vụ cần được đầu tư đồng bộ hơn. Công tác bảo vệ môi trường sông nước cũng phải được đặt lên hàng đầu bởi vẻ đẹp tự nhiên chính là tài sản quý giá nhất của loại hình du lịch này. Bên cạnh đó, mỗi địa phương cần xây dựng những sản phẩm có chiều sâu thay vì chạy theo số lượng. Một chuyến du lịch đường sông hấp dẫn không nằm ở con tàu lớn đến đâu mà ở cảm xúc đọng lại trong lòng du khách sau hành trình.
Khi mỗi con tàu trở thành một “đại sứ văn hóa”, khi mỗi dòng sông biết kể câu chuyện của riêng mình, du lịch đường sông sẽ không còn là sản phẩm phụ trợ mà có thể trở thành biểu tượng mới của du lịch Việt Nam. Và trên những dòng chảy ấy, du khách không chỉ đi để ngắm nhìn mà còn để lắng nghe, cảm nhận và yêu thêm một Việt Nam giàu bản sắc.
XUÂN MAI
