Đặc biệt, mục tiêu đón 35 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030, tạo khoảng 10 triệu việc làm và đóng góp 14 - 15% GDP thể hiện kỳ vọng rất lớn đối với ngành du lịch trong chiến lược tăng trưởng quốc gia. Tuy nhiên, đằng sau con số này không chỉ là bài toán về lượng khách mà là yêu cầu cấp thiết về chất lượng phát triển, phải “khơi thông” dư địa tăng trưởng mới.
Nâng cao sức cạnh tranh dài hạn
Theo Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh, tiếp nối đà phục hồi tích cực năm 2025, ngay trong quý I/2026, du lịch tiếp tục ghi nhận kết quả khả quan với hơn 6,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước. Khách du lịch nội địa ước đạt 37 triệu lượt, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 267.000 tỷ đồng. Những con số này cho thấy du lịch tiếp tục là một trong những điểm sáng của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tiêu dùng, dịch vụ và tăng trưởng chung.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn thuận lợi. Trong quý I, bối cảnh quốc tế xuất hiện nhiều yếu tố bất lợi, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu leo thang, kéo theo chi phí vận tải hàng không và dịch vụ du lịch tăng mạnh. Cùng với đó là sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt trong khu vực Đông Nam Á, nhất là ở các chính sách visa, xúc tiến quảng bá và chương trình kích cầu. Trên cơ sở thuận lợi và khó khăn, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam xây dựng hai kịch bản tăng trưởng cho năm nay.
Ở kịch bản cao, nếu tình hình quốc tế sớm ổn định và các giải pháp hỗ trợ phát huy hiệu quả, ngành phấn đấu đạt mục tiêu Chính phủ giao là 25 triệu lượt khách quốc tế, 150 triệu lượt khách nội địa, tổng thu 1,125 triệu tỷ đồng.
Ở kịch bản thận trọng, trong trường hợp bất ổn địa chính trị kéo dài hoặc kinh tế thế giới tiếp tục suy giảm, ngành dự kiến đạt khoảng 22,5 triệu lượt khách quốc tế và 130 triệu lượt khách nội địa.
Xa hơn, trong giai đoạn 2026 - 2031, ngành xây dựng 3 kịch bản tăng trưởng, với mục tiêu cao nhất hướng tới 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030 nếu có đột phá về thị thực, hàng không và chuyển đổi số.
Mở không gian tăng trưởng mới
Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo số lượng đang dần thu hẹp, tăng trưởng buộc phải dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng. Nói cách khác, cùng một lượng khách, nếu kéo dài thời gian lưu trú thêm một ngày, tăng chi tiêu cho nghỉ dưỡng, giải trí, văn hóa và mua sắm, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ chạy theo lượng khách đến.
Từ định hướng đó, lãnh đạo Bộ VH-TT&DL yêu cầu tái cấu trúc mạnh hệ thống sản phẩm theo phân khúc chất lượng cao, nâng tỷ trọng lưu trú 4 - 5 sao, phát triển mạnh nghỉ dưỡng cao cấp, vui chơi giải trí chất lượng, du lịch chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ giá trị gia tăng. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn giảm áp lực lên môi trường, hạ tầng và tài nguyên điểm đến.
Ngoài các động lực truyền thống, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Hồ An Phong đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu “đánh thức dư địa tăng trưởng mới”. Trong đó, các lĩnh vực như du lịch đường sắt, đường thủy, tàu biển, du lịch y tế, nông nghiệp, MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo và khen thưởng), đặc biệt là du lịch gắn với công nghiệp văn hóa được xem là những không gian tăng trưởng giàu tiềm năng. Đáng chú ý, công nghiệp văn hóa được xác định là “cực tăng trưởng mới” cho giai đoạn tới. Theo Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Lê Minh Tuấn, mục tiêu đặt ra là tăng trưởng 10 - 11%/năm, hướng tới đóng góp khoảng 10% GDP vào năm 2045 thì những sản phẩm như du lịch di sản, tour làng nghề, du lịch ẩm thực, biểu diễn thực cảnh hay các trải nghiệm gắn với điện ảnh, âm nhạc không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn nâng giá trị thương hiệu điểm đến. Thực tế, các mô hình như chương trình biểu diễn thực cảnh Ký ức Hội An đã cho thấy sức hút mạnh mẽ của sự kết hợp giữa du lịch và công nghiệp văn hóa…
Khai thông dư địa tăng trưởng du lịch
Đằng sau mục tiêu đón 35 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030, đòi hỏi giải ngay bài toán về lượng khách và yêu cầu cấp thiết về chất lượng phát triển của ngành du lịch. Một trong những khoảng trống lớn nhất hiện nay là du lịch đường thủy. TS Phạm Hà, Chủ tịch kiêm CEO của LuxGroup cho rằng, đây là không gian kinh tế mới chưa được khai mở. Theo ông, cần sớm quy hoạch các cảng du lịch chuyên dụng tại những trung tâm trọng điểm như Hạ Long, Đà Nẵng, Nha Trang và TPHCM, đồng thời kết nối trực tiếp với sân bay và trung tâm đô thị.
“Không chỉ cảng biển, hạ tầng giao thông nói chung cũng cần đặt du khách làm trung tâm. Bài toán kết nối giữa các sân bay lớn như Long Thành với Tân Sơn Nhất, hay từ trung tâm Hà Nội đến Nội Bài cần được giải bằng các tuyến metro hoặc hệ thống kết nối tốc độ cao, thuận tiện và nhất quán. Nếu hành trình di chuyển quá phức tạp, sức hấp dẫn của điểm đến sẽ giảm ngay từ khâu đầu tiên”, ông Hà nói. Bên cạnh đó, theo ông Hà, visa cần được nhìn nhận như một công cụ cạnh tranh chiến lược. Visa không đơn thuần là thủ tục hành chính mà là cánh cửa kinh tế. “Nếu cánh cửa mở chậm, dòng khách sẽ đi nơi khác. Ở góc độ thị trường, đây là ý kiến hoàn toàn xác đáng, đặc biệt trong cuộc đua thu hút dòng khách MICE, khách cao cấp và khách nghỉ dưỡng dài ngày”, ông nhận định.
Một điểm đáng chú ý khác là kinh tế ban đêm. Hiện khoảng 70% chi tiêu du khách diễn ra vào buổi tối nhưng nhiều đô thị du lịch của Việt Nam vẫn thiếu sản phẩm đủ sức giữ chân du khách sau 18 giờ. Theo các chuyên gia, nếu ban đêm thiếu chiều sâu văn hóa, ngành du lịch đã tự đánh mất phần giá trị gia tăng lớn nhất.
Từ mục tiêu 35 triệu khách năm 2030 đến tầm nhìn 45 triệu khách vào năm 2045, các chuyên gia kinh tế khẳng định, điều du lịch cần lúc này không chỉ là thêm những chiến dịch quảng bá mà là bước chuyển tư duy mạnh mẽ. Nhấn mạnh yêu cầu mang tính bước ngoặt của ngành du lịch là không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng, Thứ trưởng Hồ An Phong nhìn nhận, khi quy mô ngành ngày càng lớn, việc duy trì mức tăng trưởng hai con số bằng cách chỉ gia tăng số lượng khách sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều. “Điều quan trọng không chỉ là bao nhiêu lượt khách mà là mức chi tiêu, thời gian lưu trú, khả năng lan tỏa tới các ngành khác và mức độ đóng góp thực chất vào GDP”, Thứ trưởng nhấn mạnh, đây cũng là vấn đề nổi bật nhất của ngành du lịch hiện nay.
Thanh Nhung
