Nhu cầu nhà ở cho thuê ngày càng lớn
Bộ Xây dựng vừa đề nghị các địa phương rà soát nhu cầu thuê nhà ở trên địa bàn, đồng thời xây dựng chỉ tiêu phát triển nhà ở do Quỹ nhà ở địa phương đầu tư để cho thuê giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển thị trường nhà ở cho thuê theo chỉ đạo mới của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Theo tổng hợp từ Bộ Xây dựng, cả nước có khoảng 42.275 căn nhà ở xã hội đang được cho thuê. Trong đó, TP Đà Nẵng dẫn đầu với hơn 12.400 căn, Bắc Ninh gần 9.850 căn và TPHCM khoảng 5.700 căn. Đây đều là những địa phương có tốc độ công nghiệp hóa và nhập cư lao động cao, nhu cầu thuê nhà lớn.
Báo cáo của 23/34 địa phương cho thấy có 18 địa phương xác định nhu cầu thuê nhà ở giai đoạn 2026 - 2030 với tổng cộng 71.187 căn. Điều này phản ánh nhu cầu thực tế rất lớn của người dân, nhất là trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng mạnh những năm gần đây.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, giá bất động sản, đặc biệt là giá nhà ở và đất ở đang vượt quá khả năng chi trả của đa số người dân đô thị. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn thiếu hụt nghiêm trọng, khiến khoảng cách cung - cầu ngày càng lớn.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM cho rằng, nhu cầu nhà ở không còn chỉ dừng ở sở hữu mà đang chuyển mạnh sang thuê hoặc thuê mua để phù hợp với khả năng tài chính và xu hướng dịch chuyển lao động. Theo ông Châu, việc thiếu sản phẩm nhà ở cho thuê đã làm gia tăng áp lực sở hữu nhà, gián tiếp đẩy giá bất động sản tăng cao và tạo điều kiện cho đầu cơ phát triển. Vì vậy, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ đối với mô hình nhà cho thuê, bao gồm cả loại hình do cá nhân đầu tư.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhận định, Việt Nam cần sớm xây dựng thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, coi đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực lên thị trường sở hữu nhà ở.
Chuyển từ tư duy “sở hữu nhà” sang “bảo đảm chỗ ở”
Định hướng phát triển nhà ở cho thuê được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới.
Tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tiếp cận nhà ở phù hợp khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và là thước đo của tiến bộ xã hội. Theo đó, từ nay đến năm 2030, bên cạnh nhà ở để bán, nhà ở cho thuê cần được xác định là “trụ cột chiến lược”, đặc biệt tại các đô thị lớn, khu công nghiệp và địa bàn có giá nhà vượt xa thu nhập người dân.
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh đánh giá chỉ đạo này phản ánh đúng bản chất của chính sách nhà ở xã hội. Theo ông, nhóm đối tượng thu nhập thấp vốn khó có khả năng tích lũy để mua nhà, do đó mô hình cho thuê sẽ phù hợp hơn với thực tiễn.
Chỉ ra sự “lệch pha” của chính sách hiện nay khi người thực sự khó khăn không đủ khả năng mua nhà ở xã hội, trong khi một bộ phận có điều kiện tài chính lại tìm cách lợi dụng chính sách để trục lợi, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh cho rằng, việc chuyển hướng sang phát triển nhà cho thuê sẽ giúp chính sách tập trung đúng vào mục tiêu bảo đảm chỗ ở cho người dân.
Đồng quan điểm, luật sư Trương Anh Tú cũng cho rằng việc xác định nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược cho thấy sự thay đổi lớn trong tư duy chính sách nhà ở. “Mục tiêu cuối cùng của chính sách nhà ở không phải tạo ra thật nhiều giao dịch bất động sản, mà là giúp người dân có một nơi để sống, làm việc và gắn bó lâu dài với tương lai của mình”, ông Tú nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia phát triển nhà ở xã hội cho thuê là lĩnh vực khó hấp dẫn nhà đầu tư tư nhân bởi thời gian thu hồi vốn dài và lợi nhuận thấp. Vì vậy, vai trò dẫn dắt của Nhà nước là đặc biệt quan trọng.
Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, Quỹ nhà ở quốc gia sẽ là công cụ quan trọng nhằm bổ sung nguồn cung nhà ở cho thuê, tiết kiệm nguồn lực đất đai và giúp nhiều người được sử dụng luân phiên quỹ nhà này.
Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất cấp vốn điều lệ khoảng 10.000 tỷ đồng cho Quỹ nhà ở Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030. Hiện đã có 13 địa phương hoàn thành thành lập Quỹ nhà ở địa phương; 20 địa phương khác đang hoàn thiện thủ tục để giao quỹ tài chính hiện có thực hiện chức năng phát triển nhà ở cho thuê.
Theo các chuyên gia, kinh nghiệm quốc tế cho thấy thị trường nhà cho thuê chỉ vận hành hiệu quả khi hội đủ ba yếu tố: Nguồn cung lớn với giá hợp lý, khung pháp lý bảo vệ người thuê và hệ thống giao thông công cộng phát triển.
Viện Nghiên cứu, đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) kiến nghị Việt Nam cần sớm xây dựng quỹ nhà ở cho thuê dài hạn, ưu tiên lao động trẻ, công nhân, viên chức và trí thức trẻ. Đồng thời, cần có cơ chế ưu đãi mạnh về tín dụng, thuế và đất đai để thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển phân khúc này.
Theo thống kê của Bộ Xây dựng, cả nước có 781 dự án nhà ở xã hội đang triển khai với quy mô hơn 720.000 căn, trong đó khoảng 180.850 căn đã hoàn thành. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội trong những năm tới.
Châu Anh
