GDP bình quân đầu người là một trong những công cụ phổ biến nhất để so sánh các nền kinh tế và trên phần lớn châu Âu, quỹ đạo này đang đi lên. Tuy nhiên, con số tăng lên không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc một quốc gia đang vượt xa các nước láng giềng: Thứ hạng dịch chuyển khi tất cả các nền kinh tế cùng chuyển động. Vị trí của một quốc gia trong bảng xếp hạng thường mang lại cái nhìn hữu ích hơn là những con số thô. Vậy những quốc gia châu Âu nào được dự báo sẽ dẫn đầu về GDP bình quân đầu người vào năm 2030 và liệu có sự chuyển dịch đáng kể nào sắp xảy ra?
Euronews Business đã xem xét các dự báo trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế thế giới của IMF cho năm 2025 và 2030, bao gồm cả GDP bình quân đầu người danh nghĩa và ngang giá sức mua (PPP) - chỉ số đã điều chỉnh theo sự chênh lệch giá cả giữa các quốc gia.
Những nước đứng cao nhất và thấp nhất
Trong số 41 quốc gia châu Âu, bao gồm các thành viên EU, Ireland được dự báo dẫn đầu bảng xếp hạng GDP bình quân đầu người tính theo PPP vào năm 2030, chiếm ngôi đầu của Luxembourg (quốc gia dẫn đầu vào năm 2025). Tuy nhiên, GDP của Ireland vốn nổi tiếng là bị chi phối bởi sự hiện diện quá lớn của các tập đoàn đa quốc gia. Alan Barrett, Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội, lập luận rằng tổng thu nhập quốc gia (GNI) là thước đo chính xác hơn nhiều về sản lượng kinh tế thực tế của nước này. Nếu dựa trên số liệu GNI năm 2024 của Ngân hàng Thế giới, Ireland thậm chí sẽ không góp mặt trong top 4.
Na Uy, Thụy Sĩ và Đan Mạch được dự báo nằm trong top 5, với vị trí ổn định trong giai đoạn 2025 - 2030. Trong số 5 nền kinh tế lớn nhất châu Âu, Đức xếp hạng cao nhất ở vị trí thứ 12, tiếp theo là Pháp (thứ 15) và Vương quốc Anh (thứ 16). Italy đứng thứ 18, trong khi Tây Ban Nha thấp nhất trong nhóm này ở vị trí 22. 9 vị trí cuối bảng là các quốc gia ứng viên gia nhập EU, với Ukraine, Kosovo và Moldova đứng cuối. Thổ Nhĩ Kỳ là một ngoại lệ trong nhóm này, được dự báo xếp thứ 29 vào năm 2030, đứng trên 3 thành viên chính thức của EU là Bulgaria, Latvia và Hy Lạp. 15 quốc gia dự kiến giữ nguyên vị trí của mình từ năm 2025 đến 2030. Hy Lạp chứng kiến mức sụt giảm mạnh nhất, từ vị trí 29 xuống 32, trong khi Síp đạt mức tăng trưởng lớn nhất khi leo từ hạng 16 lên 13. Không có quốc gia nào khác được dự báo sẽ thay đổi quá 3 bậc.
Sự chênh lệch giữa thứ hạng danh nghĩa và PPP cũng cho thấy một câu chuyện khác. Malta, Romania, Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ đều xếp hạng cao hơn đáng kể về PPP so với danh nghĩa tính theo euro, cho thấy sức mua thực tế của họ vượt xa những gì con số thô ám chỉ. Ngược lại, Estonia, Vương quốc Anh, Iceland và Latvia có thứ hạng PPP thấp hơn rõ rệt so với vị trí danh nghĩa.
Các khoảng cách rõ rệt
Ở đầu bảng xếp hạng, khoảng cách là rất lớn. Ireland và Luxembourg là những trường hợp ngoại lệ cách biệt hẳn với phần còn lại, với GDP bình quân đầu người dự kiến lần lượt là 182.000 USD và 167.000 USD tính theo USD quốc tế. Tiếp theo là Na Uy và Thụy Sĩ, cả 2 dự kiến vượt quá 115.000 USD vào năm 2030. Nếu loại bỏ Ireland và Luxembourg, khoảng cách trong nội khối EU vẫn rất đáng kinh ngạc. Đan Mạch dẫn đầu nhóm còn lại với 100.000 USD, gần gấp đôi mức 54.000 USD của Hy Lạp, con số thấp nhất trong số các thành viên EU.
Trong số các nền kinh tế lớn, Đức có sức mua cao nhất ở mức 86.000 USD, trong khi Tây Ban Nha yếu nhất ở mức 66.000 USD. Bên ngoài EU, bức tranh còn ảm đạm hơn. Hầu hết các quốc gia ứng viên được dự báo có mức GDP dưới 50.000 USD và một vài nước còn thấp hơn nhiều với con số dưới 30.000 USD - chỉ bằng một nửa mức của Hy Lạp. Khoảng cách giữa EU và các quốc gia đang chờ gia nhập vẫn còn rất xa.
Xét theo giá trị danh nghĩa đồng euro, sự phân hóa còn rộng hơn nữa. Dự báo của IMF đặt GDP bình quân đầu người của 41 quốc gia ở mức dao động từ 7.276 euro tại Ukraine đến 152.417 euro tại Luxembourg vào năm 2030, một khoảng cách làm lu mờ những gì so sánh PPP gợi ý. Bulgaria đứng cuối khối EU với 28.086 euro. Ngay cả khi không tính Luxembourg và Ireland, phạm vi dao động trong khối vẫn rất đáng kể. Đan Mạch xếp thứ 3 trong số các thành viên EU với 84.128 euro, tiếp theo là Hà Lan (79.613 euro), Thụy Điển (73.104 euro) và Áo (67.406 euro). Đức, với 65.924 euro, là nền kinh tế duy nhất trong số 5 nền kinh tế lớn nhất châu Âu lọt vào top 10. Vương quốc Anh bám sát ở vị trí thứ 11 với 64.360 euro. Bên ngoài EU, Thụy Sĩ (127.846 euro), Iceland (108.366 euro) và Na Uy (93.046 euro) đều nằm trong top 5, xen giữa Luxembourg và Ireland ở nhóm dẫn đầu.
Mô hình rộng hơn không đổi: Các nước Bắc và Tây Âu tập trung ở nhóm đầu, trong khi Đông Âu và đặc biệt là các nước ứng viên EU, xếp ở phía sau khá xa.
MINH PHƯƠNG (theo Euro News)
