Theo số liệu do Cục Thống kê quốc gia công bố cuối tháng 12/2025, tỷ lệ thất nghiệp đối với nhóm thanh niên 16 - 24 tuổi, không bao gồm sinh viên, ở mức 16,9% trong tháng 11/2025, giảm so với con số 17,3% trong tháng 10. Dù đây là mức thấp nhất trong 5 tháng trước đó nhưng con số này vẫn tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2024.
Tỷ lệ trên cũng đã giảm so với tháng 8, khi kỷ lục 12,2 triệu sinh viên đại học tốt nghiệp trong mùa hè đã đẩy tỷ lệ tăng lên 18,9%, mức cao nhất kể từ khi dữ liệu thống kê được điều chỉnh vào năm 2023 để loại trừ sinh viên.
Tình hình đối với lao động trong độ tuổi 25 - 29 khả quan hơn khi tỷ lệ thất nghiệp ở mức 7,2%, nhỉnh hơn so với con số 6,1% ghi nhận vào tháng 12/2023.
Theo phân tích của Newsweek, ước tính ít nhất 20 triệu thanh niên thành thị Trung Quốc trong độ tuổi 15 - 29 đang thất nghiệp, chiếm 12%, không bao gồm sinh viên. Con số thực tế có thể còn cao hơn. Con số này cho thấy sự phục hồi kinh tế nói chung và hàng loạt biện pháp kích thích kinh tế vẫn chưa thể làm giảm bớt áp lực kinh tế mà giới trẻ Trung Quốc đang phải đối mặt.
Thị trường việc làm tại Trung Quốc vốn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi áp lực giảm phát và rủi ro bên ngoài vẫn đang phải đối mặt với tình trạng mất cân bằng giữa kỹ năng và số lượng việc làm, khiến nhiều sinh viên tốt nghiệp phải chấp nhận các công việc không đúng với bằng cấp được đào tạo, như lao động chân tay hoặc làm việc tự do.
Cô Chen Lili vừa hoàn thành bằng cử nhân quản trị công năm nay, đã bắt đầu tìm việc trong lĩnh vực nhân sự trước khi tốt nghiệp. Nhiều tháng sau, trải qua hàng chục cuộc phỏng vấn không có kết quả, giờ đây cô miễn cưỡng cân nhắc nhận việc trong nhà máy. “Xuất thân từ một gia đình nông thôn, tôi không có chỗ dựa. Tôi phải tự lo cho bản thân từ khi tốt nghiệp”, Lili nói.
Lili hiện sống ở Trùng Khánh, nhận thấy có nhiều vị trí tuyển dụng như nhân viên tiếp thị qua điện thoại nhưng không có nhiều vị trí văn phòng phù hợp với bằng cấp của cô. “Tôi chưa sẵn sàng chấp nhận làm việc trong nhà máy. Nhưng cuộc sống vẫn phải tiếp diễn và các khoản chi phí diễn ra đều như tiền thuê nhà, tiền ăn - tất cả cộng lại thành một khoản lớn”, cô chia sẻ.
Sinh viên tham dự hội chợ việc làm tại tỉnh An Huy, miền đông Trung Quốc hồi tháng 3/2025. Ảnh: Getty
Kể từ khi gỡ bỏ các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt vì đại dịch Covid-19, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vẫn chưa thể bứt phá do tăng trưởng chậm lại, sức mua yếu và thị trường bất động sản giảm sút trong thời gian dài.
Người trẻ từ 15 - 24 tuổi đang chịu sức ép trực tiếp từ thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, phần vì số sinh viên tốt nghiệp hàng năm tăng cao kỷ lục. Các chuyên gia cảnh báo thực trạng này có nguy cơ đe dọa đến ổn định xã hội - ưu tiên hàng đầu ở đất nước tỷ dân.
Ủy ban Tài chính và Kinh tế Trung ương Trung Quốc thừa nhận, việc phát triển công nghiệp và công nghệ mới là một trong những thách thức mà thị trường việc làm đang phải đối mặt. Khi Trung Quốc đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa công nghiệp, các nhà máy phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng. Tuy nhiên, nhiều người trẻ tìm việc vẫn ngần ngại gia nhập lĩnh vực này, thường là do thiếu kỹ năng kỹ thuật chuyên môn hoặc địa vị xã hội thấp của các lao động chân tay.
Sự mất cân bằng gây áp lực lên tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên - xu hướng dự kiến sẽ tiếp diễn khi nguồn cung lao động có trình độ học vấn ngày càng tăng. Dự kiến sẽ có kỷ lục 12,7 triệu sinh viên đại học tốt nghiệp vào mùa hè năm nay.
Do sự cạnh tranh khốc liệt cho các công việc phù hợp với trình độ, nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học theo đuổi việc học tiếp để trì hoãn gia nhập lực lượng lao động hoặc chuẩn bị cho kỳ thi công chức quốc gia nhằm tìm kiếm sự ổn định hơn. Kỷ lục 3,7 triệu người đã đăng ký thành công tham gia vòng thi công chức mới nhất được tổ chức vào cuối tháng 11/2025.
Ủy ban Tài chính và Kinh tế Trung ương xác định sinh viên tốt nghiệp là nhóm đối tượng ưu tiên trong nỗ lực ổn định xã hội. Hãng thông tấn Tân Hoa Xã dẫn lời một quan chức cho biết: “Chúng ta phải tăng cường hỗ trợ chính sách, định hướng lại tư duy chọn nghề; đồng thời hỗ trợ nhiều sinh viên tốt nghiệp tìm việc hoặc khởi nghiệp tại đô thị, nông thôn hay trong các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ”.
Ủy ban cũng cam kết đẩy mạnh dạy nghề chuyên sâu cho các ngành công nghệ cao và những lĩnh vực đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng, đồng thời khơi mở hướng phát triển lành mạnh cho các nghề tự do.
Trịnh Hằng - An Bình (theo SCMP, Newsweek)
